EG CAMPUS · HERKESE AÇIK ÖĞRENME

Merakın varsa,
yerin burada.

Bir konuyu keşfet, kendini bir oyunla dene, bir romanın dünyasına katıl. Öğrenmenin tek bir yolu yok.

Sınava hazırlan Oyun atölyesini aç Okumaya başla Kampüsü paylaş

01 / KİTAPLAR

Kavramdan uygulamaya

Sekiz cilt, 112 tam metin ünite. Sağlık, bakım ve mesleki eğitim; kaynaklı anlatım, vaka, görsel ve çalışma soruları.

02 / EG YAYINCILIK

Adım adım hazırlan

YKS, KPSS, ALES ve DGS konu anlatımları, sorular ve çözümler.

03 / ROMANLAR

Başka hayatları keşfet

Tam metin klasikler ve Türkçe özgün kısa romanlar. Kaynak ve baskı bilgileriyle.

KAYITLI ÖĞRENCİLERİM İÇİN

Dersini bul. Haftanı seç.

Sunum, vaka, kaynak ve ilgili oyunlar aynı ders paketinde.

Ders veya program ara

Mevcut hesabınla giriş yap. Sunumlar yalnız onaylı ders kayıtlarına açılır. 1. hafta tanışma, 8. hafta vize, 14. hafta final.

11 ders

01İlk Yardımİş ve Uğraşı Terapisi · Fizyoterapi · Yaşlı Bakımı12 sunum

1. hafta · Tanışma
Tanışma ve dönem yol haritası
12 slayt
Sunuma git
2. hafta · Güncel paket
İlk yardımın kapsamı ve olay yeri güvenliği
40 slayt · 10 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
3. hafta · Güncel paket
Birincil değerlendirme ve güvenli pozisyon
46 slayt · 11 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
4. hafta · Güncel paket
Yetişkinde temel yaşam desteği ve OED
38 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
5. hafta · Güncel paket
Çocuk ve bebekte temel yaşam desteği
38 slayt · 6 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
6. hafta · Güncel paket
Yabancı cisimle hava yolu tıkanması
39 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
7. hafta · Güncel paket
Kanamalar, yaralar ve şokun tanınması
39 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
9. hafta · Güncel paket
Kırıklar, omurga ve yumuşak doku yaralanmaları
39 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
10. hafta · Güncel paket
Yanıklar, sıcak ve soğukla ilişkili aciller
39 slayt · 8 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
11. hafta · Güncel paket
Bilinç değişikliği, nöbet ve inme
39 slayt · 9 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
12. hafta · Güncel paket
Zehirlenme, alerji ve boğulma
40 slayt · 12 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
13. hafta · Güncel paket
Güvenli taşıma ve bütünleşik senaryolar
39 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç

02Evde BakımEngelli Bakımı ve Rehabilitasyon12 sunum

1. hafta · Tanışma
Tanışma ve dönem yol haritası
12 slayt
Sunuma git
2. hafta · Güncel paket
Evde bakımın kapsamı ve hizmet örgütlenmesi
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
3. hafta · Güncel paket
İlk ev ziyareti ve bütüncül değerlendirme
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
4. hafta · Güncel paket
Bakım planı, hedef ve izlem
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
5. hafta · Güncel paket
Hijyen, mahremiyet ve cilt bütünlüğü
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
6. hafta · Güncel paket
Hareket, transfer ve düşmelerin önlenmesi
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
7. hafta · Güncel paket
Beslenme, yutma ve sıvı izlemi
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
9. hafta · Güncel paket
Boşaltım, uyku ve günlük rutinler
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
10. hafta · Güncel paket
İlaç güvenliği ve kronik hastalık izlemi
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
11. hafta · Güncel paket
İletişim, bilişsel sorunlar ve bakım veren
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
12. hafta · Güncel paket
Palyatif bakım ve yaşam sonu gereksinimler
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
13. hafta · Güncel paket
Bütünleşik ev ziyareti ve bakım planı sunumu
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç

03Beslenme İlkeleriEngelli Bakımı ve Rehabilitasyon12 sunum

1. hafta · Tanışma
Tanışma ve dönem yol haritası
12 slayt
Sunuma git
2. hafta · Güncel paket
Yeterli ve dengeli beslenme
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
3. hafta · Güncel paket
Enerji dengesi ve beslenme durumunun değerlendirilmesi
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
4. hafta · Güncel paket
Karbonhidratlar ve posa
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
5. hafta · Güncel paket
Proteinler ve doku onarımı
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
6. hafta · Güncel paket
Yağlar ve yağ kalitesi
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
7. hafta · Güncel paket
Vitaminler, mineraller ve destek ürünleri
45 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
9. hafta · Güncel paket
Su, elektrolitler ve hidrasyon
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
10. hafta · Güncel paket
Besin güvenliği ve mutfak hijyeni
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
11. hafta · Güncel paket
Yaşlılık ve engellilikte beslenme desteği
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
12. hafta · Güncel paket
Kronik hastalıklarda temel beslenme yaklaşımı
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
13. hafta · Güncel paket
Menü değerlendirme ve kanıt okuma atölyesi
44 slayt · 6 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç

04Gelişim PsikolojisiEngelli Bakımı ve Rehabilitasyon12 sunum

1. hafta · Tanışma
Tanışma ve dönem yol haritası
12 slayt
Sunuma git
2. hafta · Güncel paket
Yaşam boyu gelişim ve araştırma yöntemleri
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
3. hafta · Güncel paket
Gelişim kuramları ve eleştirel karşılaştırma
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
4. hafta · Güncel paket
Doğum öncesi dönem ve erken yaşam
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
5. hafta · Güncel paket
Bebeklikte hareket, dil ve bağlanma
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
6. hafta · Güncel paket
Erken çocuklukta oyun ve duygu düzenleme
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
7. hafta · Güncel paket
Okul çağında öğrenme ve benlik
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
9. hafta · Güncel paket
Ergenlikte kimlik ve karar verme
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
10. hafta · Güncel paket
Genç ve orta yetişkinlikte roller
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
11. hafta · Güncel paket
Yaşlılıkta biliş, uyum ve toplumsal katılım
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
12. hafta · Güncel paket
Engellilik, gelişim ve aile desteği
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
13. hafta · Güncel paket
Kayıp, yas ve yaşam öyküsü
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç

05FizyolojiHemşirelik12 sunum

1. hafta · Tanışma
Tanışma ve dönem yol haritası
12 slayt
Sunuma git
2. hafta · Güncel paket
Homeostaz ve vücudun organizasyonu
54 slayt · 8 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
3. hafta · Güncel paket
Hücre zarı, taşınma ve elektriksel potansiyel
53 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
4. hafta · Güncel paket
Sinir sistemi ve sinaptik ileti
54 slayt · 9 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
5. hafta · Güncel paket
Kas kasılması ve hareketin kontrolü
53 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
6. hafta · Güncel paket
Kan, hemostaz ve bağışıklık
43 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
7. hafta · Güncel paket
Kalp döngüsü, debi ve kan basıncı
57 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
9. hafta · Güncel paket
Solunum mekaniği ve gaz alışverişi
61 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
10. hafta · Güncel paket
Böbrek, sıvı dengesi ve asit baz
61 slayt · 8 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
11. hafta · Güncel paket
Endokrin düzenleme ve metabolik kontrol
62 slayt · 8 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
12. hafta · Güncel paket
Sindirim, emilim ve enerji metabolizması
62 slayt · 9 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
13. hafta · Güncel paket
Üreme fizyolojisi ve sistemlerin birlikte çalışması
61 slayt · 8 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç

06Temel Sağlık ve Hastalık BilgisiEngelli Bakımı ve Rehabilitasyon12 sunum

1. hafta · Tanışma
Tanışma ve dönem yol haritası
12 slayt
Sunuma git
2. hafta · Güncel paket
Sağlık, hastalık ve korunma düzeyleri
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
3. hafta · Güncel paket
Belirti, bulgu ve sistematik gözlem
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
4. hafta · Güncel paket
Yaşam bulguları ve ölçümün güvenilirliği
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
5. hafta · Güncel paket
Hücre hasarı, inflamasyon ve enfeksiyon
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
6. hafta · Güncel paket
Solunum ve dolaşım sorunlarının tanınması
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
7. hafta · Güncel paket
Diyabet, sıvı kaybı ve metabolik sorunlar
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
9. hafta · Güncel paket
Sindirim ve üriner sistem yakınmaları
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
10. hafta · Güncel paket
Nörolojik durumlar ve işlev değişimi
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
11. hafta · Güncel paket
Kas iskelet, cilt ve ağrı
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
12. hafta · Güncel paket
Ruhsal sağlık ve bakım iletişimi
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
13. hafta · Güncel paket
Çoklu hastalık ve bakımın bütünleştirilmesi
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç

07EBR UygulamaEngelli Bakımı ve Rehabilitasyon12 sunum

1. hafta · Tanışma
Tanışma ve dönem yol haritası
12 slayt
Sunuma git
2. hafta · Güncel paket
Uygulama güvenliği, onam ve el hijyeni
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
3. hafta · Güncel paket
İletişim ve işlevsel gözlem görüşmesi
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
4. hafta · Güncel paket
Yaşam bulguları ölçüm istasyonları
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
5. hafta · Güncel paket
Yatak düzeni, pozisyon ve basınç riski
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
6. hafta · Güncel paket
Güvenli transfer ve yardımcı araçlar
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
7. hafta · Güncel paket
Hijyen, ağız bakımı ve giyinme desteği
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
9. hafta · Güncel paket
Beslenmeye yardım ve sıvı kayıtları
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
10. hafta · Güncel paket
Tuvalet desteği ve eliminasyon gözlemi
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
11. hafta · Güncel paket
İlaç listesi, kayıt ve ekip devri
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
12. hafta · Güncel paket
Anlamlı etkinlik ve günlük yaşama katılım
44 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
13. hafta · Güncel paket
Bütünleşik beceri uygulaması ve portfolyo
44 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç

08Yaşlı Hizmetleri Alanına GirişYaşlı Bakımı12 sunum

1. hafta · Tanışma
Tanışma ve dönem yol haritası
12 slayt
Sunuma git
2. hafta · Güncel paket
Yaşlanma, yaşlılık ve gerontoloji
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
3. hafta · Güncel paket
Nüfusun yaşlanması ve hizmet gereksinimi
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
4. hafta · Güncel paket
Sağlıklı yaşlanma ve işlevsel kapasite
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
5. hafta · Güncel paket
Yaşlı hakları, onam ve yaş ayrımcılığı
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
6. hafta · Güncel paket
Türkiye’de yaşlı hizmetlerinin örgütlenmesi
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
7. hafta · Güncel paket
Evde bakım, gündüz hizmeti ve kurum bakımı
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
9. hafta · Güncel paket
Yaşlı bakım ekibi ve mesleki sorumluluk
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
10. hafta · Güncel paket
İhmal, istismar ve güvenli bildirim
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
11. hafta · Güncel paket
Aile, bakım yükü ve sosyal destek
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
12. hafta · Güncel paket
Yaş dostu çevre ve toplumsal katılım
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
13. hafta · Güncel paket
Hizmet tasarımı ve kalite değerlendirme
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç

09Enfeksiyon HastalıklarıYaşlı Bakımı12 sunum

1. hafta · Tanışma
Tanışma ve dönem yol haritası
12 slayt
Sunuma git
2. hafta · Güncel paket
Enfeksiyon zinciri ve yaşlılıkta risk
38 slayt · 6 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
3. hafta · Güncel paket
Standart önlemler ve el hijyeni
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
4. hafta · Güncel paket
Solunum yolu enfeksiyonları
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
5. hafta · Güncel paket
Üriner enfeksiyon ve kateter güvenliği
38 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
6. hafta · Güncel paket
Gastrointestinal enfeksiyonlar ve gıda güvenliği
39 slayt · 8 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
7. hafta · Güncel paket
Deri, yara ve temasla bulaşan durumlar
39 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
9. hafta · Güncel paket
Kan ve vücut sıvılarıyla bulaşma
39 slayt · 8 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
10. hafta · Güncel paket
Aşılar ve yaşlıda enfeksiyonların önlenmesi
39 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
11. hafta · Güncel paket
Antimikrobiyal direnç ve akılcı kullanım
39 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
12. hafta · Güncel paket
Sepsis ve erken kötüleşmenin tanınması
39 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
13. hafta · Güncel paket
Kurumda salgın yönetimi ve vaka toplantısı
39 slayt · 8 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç

10Yaşlı Bakımında Kriz ve Stres YönetimiYaşlı Bakımı12 sunum

1. hafta · Tanışma
Tanışma ve dönem yol haritası
12 slayt
Sunuma git
2. hafta · Güncel paket
Stresin fizyolojik ve psikolojik temelleri
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
3. hafta · Güncel paket
Baş etme, kontrol ve koruyucu kaynaklar
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
4. hafta · Güncel paket
Destekleyici iletişim ve etkin dinleme
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
5. hafta · Güncel paket
Kriz kavramı ve ilk değerlendirme
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
6. hafta · Güncel paket
Yaşlıda akut davranış değişikliği
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
7. hafta · Güncel paket
Gerilimi azaltma ve mesleki sınırlar
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
9. hafta · Güncel paket
Kayıp, yas ve bakımda duygusal destek
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
10. hafta · Güncel paket
Psikolojik ilk yardım
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
11. hafta · Güncel paket
Aile içi gerilim ve bakım yükü
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
12. hafta · Güncel paket
Tükenmişlik, öz bakım ve çalışma koşulları
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
13. hafta · Güncel paket
Bütünleşik kriz senaryosu ve destek planı
38 slayt · 4 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç

11Hastalıklar BilgisiTıbbi Dokümantasyon ve Sekreterlik12 sunum

1. hafta · Tanışma
Tanışma ve dönem yol haritası
12 slayt
Sunuma git
2. hafta · Güncel paket
Hastalık terminolojisi ve klinik belgenin dili
42 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
3. hafta · Güncel paket
Tanı yöntemleri, laboratuvar ve görüntüleme
43 slayt · 5 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
4. hafta · Güncel paket
Solunum sistemi hastalıkları
42 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
5. hafta · Güncel paket
Kalp damar hastalıkları
43 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
6. hafta · Güncel paket
Endokrin ve metabolik hastalıklar
43 slayt · 9 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
7. hafta · Güncel paket
Sindirim, karaciğer ve safra yolu hastalıkları
43 slayt · 10 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
9. hafta · Güncel paket
Böbrek ve üriner sistem hastalıkları
38 slayt · 6 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
10. hafta · Güncel paket
Nörolojik hastalıklar
39 slayt · 8 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
11. hafta · Güncel paket
Kas iskelet ve romatolojik hastalıklar
38 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
12. hafta · Güncel paket
Hematoloji, bağışıklık ve onkoloji
39 slayt · 10 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç
13. hafta · Güncel paket
Klinik dosya okuma ve sınıflandırma atölyesi
38 slayt · 7 kaynak
Sunuma git Oyunlara geç

OYUNLA ÖĞREN

Bilgini harekete geçir.

Herkes için açık alıştırmalar, açıklamalı kavramlar ve video kaynakları.

AlanHafta

1. hafta · Tanışma ve dönem yol haritası

Kaynaklar

2. hafta · İlk yardımın kapsamı ve olay yeri güvenliği

İlk yardım ve acil tedavi

Profesyonel yardım ulaşıncaya kadar yaşamı korumak ve kötüleşmeyi sınırlamak için olay yerinde verilen ilk destek, Türkiye tanımında ilaçsız uygulamalardır. Acil tıbbi değerlendirme ve tedavi ise sağlık ekibinin meslek yetkisi ve görev koşulları içinde yürüttüğü süreçtir. İlaç kutusu görmek nedenin kesinleşmesini sağlamaz; görülen bilgi ile tanı iddiası ayrılmalıdır. Mevcut imkânlarla yardım etmek, rastgele tedavi denemek anlamına gelmez. [Sağlık Bakanlığı, 2016; RCUK, 2025]

Güvenli noktadan yardım çağırıp gördüğünü aktarmak ilk destektir. “Kesin zehirlendi” diyerek ilaç seçmek gözlem aktarımının ve genel ilk yardımın sınırını aşar.

Olay yeri değerlendirmesi

Yaklaşma öncesinde tehlike kaynağı, etkilenebilecek kişiler, eksik bilgi ve riskin güvenle kontrol edilip edilemeyeceği düşünülür. Koruma, bildirme ve kurtarma işleri yardımcılar arasında paylaşılabilir. Güvenlik tek seferlik karar değildir: yaklaşırken ve yardım sırasında yeni tehlike ortaya çıkabilir. Risk kontrol edilemiyorsa güvenli mesafeden çağrı yapılır ve başkalarının yaklaşması önlenir. Ortamın güvenli olması, kişinin yaralanmasının önemsiz olduğunu göstermez. [Sağlık Bakanlığı, 2025; Uşak İl Ambulans Servisi, 2017]

Laboratuvar kapısında yerde bir kişi, sıvı kabı ve elektrikli cihaz görüyorsunuz. Önce kontrol edilmemiş riski bildirirsiniz; yetkin kişi ortamı güvenli hâle getirdiğinde yaklaşma kararını yeniden değerlendirirsiniz.

112 ile iletişim

Çağrıda doğrulanmış konum ve erişim noktası, olayın görülen niteliği, kişi sayısı, güvenle gözlenen durum, ortam tehlikesi ve yapılan yardım aktarılır. Henüz değerlendirilemeyen bulgu uydurulmaz. Konuşma sakin ve açık olmalı; görevlinin soruları ve yönlendirmeleri dinlenmelidir. Mümkünse sesli arama tercih edilir; konuşulamıyorsa SMS ile ilk mesaja konum, olay ve ayrıntılar eklenir. Bu başlıklar ders çerçevesidir, operatörün zorunlu soru sırası değildir. [Sağlık Bakanlığı, 2025; 112, 2024]

“Artvin’de [doğrulanmış bina/giriş/kat], laboratuvarda bir kişi yerde. Elektrik riski nedeniyle henüz güvenle yaklaşamadık.” Kurgu çalışmasında gerçek 112 araması veya SMS gönderimi yapılmaz.

Onam ve insan onuru

Bilinci açık kişiye kendinizi tanıtın, yardımın amacını ve yapacağınızı anlaşılır biçimde açıklayın; cevabını dinleyin. Yardım reddedilirse zorlamadan güvenli yakınlıkta kalıp 112 desteği isteyin. İletişim gereksinimini sormak, yaşlılık veya engellilik nedeniyle karar veremediğini varsaymaktan daha uygundur. Gereksiz beden açma, görüntü çekme ve ilgisiz kişilere bilgi paylaşma mahremiyeti zedeler. Kişinin izni, eğitim veya meslek yetkisinin yerine geçmez. [Sağlık Bakanlığı, 2025; Hasta Hakları Yönetmeliği, madde 21–24]

İşitme güçlüğü olan kişiye yüzünüzü görünür tutarak kısa cümlelerle konuşun. Görme güçlüğünde kendinizi tanıtıp dokunmadan önce açıklayın. Bu örnekleri kişinin tercihine göre uyarlayın.

Yeterlilik ve görev sınırı

Bir işlemi sözle anlatabilmek, güvenli uygulama yeterliliğini göstermiş olmakla aynı değildir. İşlemin eğitimini, ekipmanın ve ortamın güvenliğini, kişinin gereksinimini ve daha yetkin yardım ihtiyacını birlikte düşünün. Bilinmeyen uygulamayı doğaçlamak yerine çağrı, ekipleri karşılama veya gözlem aktarımı gibi güvenli katkılar seçilebilir. Sağlık programında öğrenci olmak, bütün acil tedaviler için bağımsız yetki sağlamaz. Bu sorgulama ders aracıdır; resmî yetkilendirme testi değildir. [RCUK, 2025]

Bir arkadaşınız hiç öğrenmediği cihazı kullanmak istiyor. Görevini çağrı yapma ve gelen ekibe yol gösterme olarak düzenlemek, yardım sürecine daha uygun bir katkı sağlayabilir.

Elektrik kaynaklı risk

Hasarlı kablo ve ıslak zemin birlikte maruziyet riskini artırabilir. Cihazın çalışmıyor görünmesi, enerjinin kesildiği anlamına gelmez. Kişiye veya kabloya dokunmadan önce kaynağı düşünün. Enerji ancak güvenli biçimde kapatılabiliyorsa kesilir; aksi durumda yaklaşmayı önleyip yetkin yardım istenir. Islak alanda fişe uzanma veya kişiyi kolundan çekme gibi girişimler ikinci yaralanmaya yol açabilir. Bu hafta teknik elektrik kurtarması öğretilmez; sınıf ekipmanı enerjisiz olmalıdır. [HSE, t.y.]

Zeminde sıvı ve hasarlı kablo var. Yetkin kişi güvenli noktadan enerjiyi kesip ortam riskini gidermeden kişinin yanına gitmeyi güvenli varsaymazsınız.

Gaz ve ortak çevresel maruziyet

Karbonmonoksit renksiz ve kokusuzdur; koku almamak güvenlik kanıtı değildir. Yakıtlı cihaz bulunan kapalı ortamda birden fazla kişinin benzer yakınmaları ortak maruziyeti düşündürür, fakat tek başına tanı koydurmaz. Korunmadan içeri girilmez; güvenli yerden ortam bilgisi ve yardım ihtiyacı aktarılır. Kapıyı açmanın her koşulda yeterli koruma olduğunu veya sıradan maskenin gazdan koruyacağını varsaymayın. Özel ekipmanla kurtarma bu dersin kapsamı dışındadır. [Çekirge Devlet Hastanesi, 2026; Sağlık Bakanlığı, 2025]

Soba yanan odada iki kişi yere çökmüş ve koku yok. “Kesin şu gazdır” demeden, kapalı ortamı, kişi sayısını ve görülen durumu 112’ye güvenli konumdan aktarırsınız.

Trafik ve güvenli yaklaşma

Trafik olayında yaralı kadar hareketli araçlar, görüş koşulları, araç hareketi, duman ve yakıt gibi bağlamlar önemlidir. Güvenli noktadan yardım çağırmak ve tehlikeli yaklaşmayı önlemek ilk katkılar olabilir. Öğrenci hareketli yolda trafik yönetimi veya teknik araç kurtarmasını üstlenmez. Kişiyi daha rahat görünmesi için çekmek, yaralanma ve hareket gereksinimini değerlendirme kararının yerine geçmez. Taşıt bileşenlerine özgü izolasyon ve araçtan çıkarma teknikleri ayrı eğitim gerektirir. [Sağlık Bakanlığı, 2025]

Araç yanında duman ve devam eden trafik var. Güvenli mesafeden 112’ye olay ve ortam tehlikesini bildirirsiniz; araç içine girip kişiyi çıkarma yarışına katılmazsınız.

Kan ve vücut sıvısı teması

Koruyucu önlem kişinin kimliği veya bilinen tanısına göre değil, beklenen temasa göre seçilir. Kan ve vücut sıvısıyla temas olasılığında uygun bariyer ve ekipman düşünülür; el hijyeni ayrıca gerekir. Eldiven elektrik veya kimyasal tehlikeyi ortadan kaldırmaz. İlk yardım başlatmak için gerekmeyen kesici madde temizliği yeni maruziyet yaratabilir. Eldiven çıkarma gibi beceriler ayrıca uygulamalı değerlendirilir; sınıfta gerçek kan veya kesici cisim kullanılmaz. [CDC, 2024]

Kanayan kişinin yanında kırık cam var. Kan temasını ve zemindeki kesici riski ayrı düşünürsünüz; camı çıplak elle toplamayı yardımın ön koşulu hâline getirmezsiniz.

Bilginin devri ve görev paylaşımı

Belirli kişiye tek ve açık görev vermek, görevin alındığını tekrar ettirmek ve tamamlanmasını bildirmek sınıfta kullanılabilecek iletişim yöntemidir. Devirde olay ve yaklaşık zaman, görülen durum, değişim, yapılan yardım ve süren tehlike düzenli aktarılır. Tahmin gözlem gibi sunulmaz; duyulan bilgi kaynağıyla belirtilir. Bu düzen, öğretim amaçlı bir çerçevedir; zorunlu klinik protokol veya doğrulanmış araştırma ölçeği olarak adlandırılmaz. [Sağlık Bakanlığı, 2025; özgün ders etkinliği]

“Siz 112’yi güvenli noktadan arayın ve haber verin.” Devirde: “Kişiyi yerde bulduk, düşüşü görmedik; ortam riski giderildi ve şu anda konuşuyor.”

Video kaynakları

Aydın 112 AÇM Tanıtım Videosu ↗ · Aydın 112 Acil Çağrı Merkezi Müdürlüğü · T.C. İçişleri Bakanlığı · Türkçe kurum sayfası · video ön izlemesi gerekli

Kaynaklar

Resuscitation Council UK; Klaassen B, Thomas L, Barraclough N ve diğerleri · First Aid Guidelines (2025) ↗

T.C. Sağlık Bakanlığı, Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü · 1. Genel İlk Yardım Bilgileri (2025) ↗

T.C. Sağlık Bakanlığı · İlk Yardım Hayat Kurtarır (2016) ↗

Uşak İl Ambulans Servisi Başhekimliği, T.C. Sağlık Bakanlığı · İlk Yardımın Önemi (2017) ↗

Health and Safety Executive · Frequently asked questions (FAQs) — Electricity (t.y.) ↗

Çekirge Devlet Hastanesi, T.C. Sağlık Bakanlığı · Karbonmonoksit Zehirlenmesi (2026) ↗

Centers for Disease Control and Prevention · Standard Precautions for All Patient Care (2024) ↗

T.C. Sağlık Bakanlığı; Döşemealtı Devlet Hastanesi resmî mevzuat yayımı · Hasta Hakları Yönetmeliği (1998; ilgili 2014 değişiklikleri) ↗

T.C. İçişleri Bakanlığı, Acil Çağrı Hizmetleri Daire Başkanlığı · 112 SMS İhbarları (2024) ↗

Aydın 112 Acil Çağrı Merkezi Müdürlüğü, T.C. İçişleri Bakanlığı · Aydın 112 AÇM Tanıtım Videosu (2020) ↗

3. hafta · Birincil değerlendirme ve güvenli pozisyon

Yanıt değerlendirmesi

Güvenli yaklaşmadan sonra yetişkine açık sesle seslenilir ve omuzdan nazikçe uyarılır; sert sarsma veya ağrılı uyaran gerekmez. Yanıt alınamıyorsa 112 çağrısı gecikmeden başlatılır. ERC 2025, normal olmayan solunumu doğrulamayı çağrı için ön koşul yapmaz; telefon hoparlördeyken solunum değerlendirilir. İletişim güçlüğü düşünülür fakat belirgin yanıtsızlıkta acil değerlendirme ertelenmez. İlk yardımcı gözlemini açıkça aktarır; kesin tanı iddiası kurmaz. [ERC, 2025; 112, 2024]

«Seslenmeme ve nazik uyarıya yanıt alamadım; konumumuz ...» diyerek çağrıya başlamak. İşitme kaybını düşünmek, yeni yanıtsızlığı normal kabul etmek değildir.

Normal solunumun tanınması

Hava yolu uygun şekilde açıldıktan sonra göğüs/karın hareketi, hava sesi ve hava akımı birlikte değerlendirilir; kontrol en fazla 10 saniyedir. Tek göğüs hareketi açık hava yolunu veya etkili solunumu kanıtlamaz. Seyrek, düzensiz, gürültülü iç çekmeler agonal solunum olabilir ve yanıtsız kişide normal kabul edilmez. Belirsizlik 112 görevlisine aktarılır; cihaz veya uzun süreli sayım için yardım geciktirilmez. [ERC First Aid, 2025; ANZCOR, t.y.]

«Arada iç çekiyor» ile «Düzenli normal soluyor» farklı bulgulardır. İlk bulgu yanıtsızlıkla birlikte CPR/OED kararına yön verir.

Karar noktası

Yanıtsız ve normal solumayan yetişkinde kalp durması varsayımıyla gerekli CPR/OED süreci gecikmeden başlar; 112 yönlendirmesi izlenir. Halktan kurtarıcı/ilk yardımcı nabız arayarak kararı geciktirmez. Sağlık çalışanının nabız değerlendirmesi ayrı eğitim ve algoritma kapsamındadır; sağlık öğrencisi olmak o anda bağımsız klinik rol kazandırmaz. Yanıt veren kişi de ciddi hastalık nedeniyle acil yardıma ihtiyaç duyabilir; «yanıt var» bütün risklerin bittiği anlamına gelmez. [AHA, 2025; ERC, 2025]

Yanıtsız ve seyrek iç çeken kişiyi yalnız yan yatırıp ambulans beklemek resüsitasyon gereksinimini karşılamaz. Teknik CPR dersi sonraki hafta olsa da gerçek yardım ertelenmez.

Kurtarma pozisyonu

Travma dışı bağlamda yanıt düzeyi azalmış, normal soluyan ve hemen resüsitasyon gerektirmeyen kişide uygun yan kurtarma pozisyonu seçilir. Pozisyon hava yolu açıklığını desteklemeyi amaçlar; tedavi veya kötüleşmeme garantisi değildir. Hava yolu, solunum ve yanıt izlenir. Agonal solunumda veya travmada rutin kurtarma pozisyonu kullanılmaz. Solunum normal olmaktan çıkarsa karar yenilenip gerekli CPR sürecine geçilir. Fiziksel uygulama eğitmen gözetiminde uygun mankende öğrenilir. [ERC First Aid, 2025; ILCOR, 2025]

Yan pozisyondaki kişi artık yalnız seyrek iç çekiyorsa ilk normal solunum bulgusuna bağlı kalınmaz; 112'ye değişiklik bildirilir ve CPR/OED gereksinimi değerlendirilir.

Birincil değerlendirme ve ABCDE

Birincil değerlendirme ayrıntılı tanı koyma veya bütün hastalıkları dışlama işlemi değildir. Güvenlik, yanıt ve yaşamı tehdit eden kanamaya ilk dikkat verilir; ABCDE hava yolu, solunum, dolaşım, yanıt ve çevresel/görünür sorunları düzenli düşünmeye yardım eder. Yanıtsız ve normal solumayan kişide bütün harfleri veya ayrıntılı öyküyü tamamlamak için resüsitasyon geciktirilmez. Öğrenci önce yardım kararını değiştiren bulguyu, ardından gerekçeyi söylemelidir. [ERC First Aid, 2025]

İlaç listesini öğrenmek yararlı olabilir; yanıtsızlıkta erken çağrı ve solunum kararının önüne geçmez. Bu hafta ağır kanama tekniğinin ayrıntısı öğretilmez.

Hava yolu açıklığı ve nazik yaklaşım

Yanıtsız kişide kas tonusu azalınca dil ve yumuşak dokular hava geçişini engelleyebilir; «dilini yutmak» doğru anatomik açıklama değildir. Travma dışı yetişkin mankeninde başı nazikçe geriye eğme ve çeneyi kaldırma gösterilir. Alın ve çene ucundan kontrollü destek kullanılır; çenenin altındaki yumuşak doku bastırılmaz. Ağız içine kör parmak taraması yapılmaz. Boyun zorlanmaz; ileri araç ve teknikler bu ilk yardımcı dersinin bağımsız becerisi değildir. [ANZCOR Airway, t.y.; ERC, 2025]

Göğüs hareketini görüp hava geçişini kontrol etmeden «Solunum normal» demek eksik değerlendirmedir. Hava yolu hareketleri sınıf arkadaşında zorlayarak denenmez.

112 ile eş zamanlı iletişim ve kısa devir

Yanıtsızlıkta 112 çağrısı başlatılır; açık konum ve gözlenen durum erken aktarılır. Telefon hoparlördeyken solunum değerlendirilebilir. «Normal soluduğundan emin değilim; aralıklarla iç çekiyor» açık bir gözlemdir. Yapılan yardım, başlangıç bulgusu ve değişiklik ekip geldiğinde kısaca devredilir; görülmeyen olay veya kesin tanı uydurulmaz. Mümkünse sesli arama, konuşulamıyorsa resmî 112 SMS seçeneği kullanılır. Sınıf provasında gerçek arama/SMS yapılmaz. [RCUK BLS, 2025; 112, 2024; SB, 2025]

«Başlangıçta normal solunum vardı; izlemde seyrek iç çekmeye dönüştü» durum değişikliğini aktarır. «Kesin epilepsi» gibi desteklenmeyen etiket kullanılmaz.

Pozisyonun uygulanması ve son kontrol

Uygun travma dışı kişide yakın kol yerleştirilir; uzak elin sırtı yakın yanağa desteklenir. Uzak diz bükülüp ayak yüzeyde tutulur; yanak desteği korunarak kontrollü yan çevirme yapılır. Üst bacak dengelenir ve hava yolu açıklığı yeniden doğrulanır. Amaç hızlı çevirme yarışı değildir. Son kontrol solunumun sürmesini ve pozisyonun gözlemi engellememesini içerir. Eğitimde doğru kişi seçimi, teknik hareket ve izlem birlikte değerlendirilir. [ERC First Aid, 2025]

Mankeni düzgün çevirmek, agonal solunumlu kişiye yanlış pozisyon seçimini düzeltmez. Kritik seçim hatasında geri bildirim verilip aynı karar aşaması yeniden çalışılır.

Travma kaygısı ve hava yolu önceliği

Yüksekten düşme/dalma, trafik, spor veya ezilme olayı omurga yaralanması kaygısı doğurabilir. Gereksiz boyun hareketi azaltılır; uyanık kişi zorla belirli pozisyona çekilmez. Travmada rutin kurtarma pozisyonuna otomatik geçilmez. Buna karşılık yaşamı tehdit eden hava yolu gereksinimi ihmal edilmez; hava yolu açıklığı önceliklidir. 112 desteği ve eğitim düzeyine uygun yardım sağlanır. Boyunluk, teknik taşıma veya çok kişili travma çevirme becerisi bu hafta bağımsız olarak kazandırılmaz. [RCUK First Aid, 2025]

«Omurga olabilir, hiçbir şey yapmayalım» ve «Bilinçsiz herkesi çevirelim» koşulsuz genellemelerdir. Gerekçe, travma mekanizması ve güncel hava yolu/solunum bulgusunu birlikte içermelidir.

İzlem, kanıt kesinliği ve karar yenileme

ILCOR 2025 uzlaşı metninde aktarılan kurtarma pozisyonu önerisi, travma dışı ve resüsitasyon gerektirmeyen kişileri kapsayan 2022 değerlendirmesine dayanır; zayıf öneri ve çok düşük kanıt kesinliği olarak belirtilir. Bu, yararsızlık veya kesin koruma anlamına gelmez. Hava yolu, solunum ve yanıt izlenir. Pozisyon yaşam belirtilerini değerlendirmeyi engelliyorsa sırtüstü yeniden değerlendirme gerekir. Yeni normal olmayan solunumda gerekli resüsitasyon geciktirilmez. [ILCOR, 2025; ERC, 2025]

Bir kılavuzun hedef grubunu travmalı veya CPR gereken kişiye genişletmeden önce kapsamı kontrol edin. İlk normal bulguya tutunmak yerine değişen gözlemle kararınızı yenileyin.

Video kaynakları

Kurtarma pozisyonu: St John Ambulance resmî gösterimi ↗ · St John Ambulance · en

Kaynaklar

Smyth MA, van Goor S, Hansen CM ve diğerleri; European Resuscitation Council · European Resuscitation Council Guidelines 2025 Adult Basic Life Support (2025) ↗

Resuscitation Council UK; Smith CM, Rogers J, Klaassen B ve diğerleri · Adult basic life support Guidelines (2025) ↗

Djärv T, Rogers J, Semeraro F ve diğerleri; European Resuscitation Council · European Resuscitation Council Guidelines 2025 First Aid (2025) ↗

Resuscitation Council UK; Klaassen B, Thomas L, Barraclough N ve diğerleri · First Aid Guidelines (2025) ↗

American Heart Association · Part 7: Adult Basic Life Support (2025) ↗

International Liaison Committee on Resuscitation, First Aid Task Force · 2025 International Consensus on First Aid Science With Treatment Recommendations (2025) ↗

Australian and New Zealand Committee on Resuscitation · ANZCOR Guideline 4 — Airway (t.y.) ↗

Australian and New Zealand Committee on Resuscitation · ANZCOR Guideline 5 — Breathing (t.y.) ↗

T.C. Sağlık Bakanlığı, Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü · 1. Genel İlk Yardım Bilgileri (2025) ↗

T.C. İçişleri Bakanlığı, Acil Çağrı Hizmetleri Daire Başkanlığı · 112 SMS İhbarları (2024) ↗

St John Ambulance; clinical review: Dr Lynn Thomas · How to put someone in the recovery position (2025) ↗

4. hafta · Yetişkinde temel yaşam desteği ve OED

Kaliteli göğüs basısı

Erişkinde el topuğu sternumun alt yarısına, yani göğsün merkezine yerleştirilir. Diğer el üstüne konur; kollar düz, omuzlar bası noktasının üzerinde tutulur. Bu hizalama yalnız güç üretmek için değil, kuvveti uygun doğrultuda aktarmak içindir. Eller kaburgalara gereksiz bası yapmamalıdır. Gösterim önce yavaş ve adım adım, sonra manken üzerinde yapılır. Gerçek bir sınıf arkadaşının göğsüne bası uygulanmaz; anatomik konum ve kuvvet becerisi güvenli simülasyonda çalışılır. Erişkinde bası hızı dakikada 100–120, derinlik 5–6 cm hedeflenir. Her basıdan sonra göğsün tamamen geri gelmesine izin verilir. Daha hızlı olmanın her zaman daha iyi olmadığı, derinlik ve geri gevşemeyi bozabileceği açıklanır. Göğse yaslanmak gevşeme aşamasını kısıtlar. Öğrenci hız, derinlik ve geri gevşemeyi üç ayrı kalite bileşeni olarak izler. Hedefleri yalnız ezberlemek yerine hangi hatanın dolaşım desteğini zayıflatabileceğini mankenin geri bildirimi üzerinden tartışır.

Bir öğrenci bası uygular, gözlemci mankenin hız, derinlik ve geri gevşeme verilerini ayrı kaydeder.

Bası ve soluk döngüsü

Soluk verme konusunda eğitimli ve bunu yapabilen kurtarıcı 30 göğüs basısını 2 kurtarıcı solukla dönüşümlü uygular. Soluk vermeyen veya veremeyen kurtarıcı göğüs basısını sürdürür. İki seçenek arasındaki fark, yardımın bütünüyle bırakılması değildir. Eğitimde basıdan hava yolu açmaya geçiş ve tekrar basıya dönüş manken üzerinde izlenir. Öğrenci oranı saymak kadar, soluk hazırlığında gereksiz duraklamayı azaltmayı da öğrenir; temel yaşam desteği cihaz beklemeye indirgenmez. Soluk, göğsün yükselmeye başlamasını sağlayacak kadar verilmelidir. Gereğinden fazla hava vermek veya uzun süre uğraşmak yarar sağlamaz ve bası kesintisini artırabilir. Mankende hava yolu açıklığı, ağızla sızdırmaz temas ve göğüs yükselmesi birlikte gözlenir. Öğrenci nefesinin gücünü bir yarışma ölçütü olarak görmemelidir. Görünür yükselme sağlandıktan sonra bası döngüsüne dönmek hedeflenir. Bariyer ekipman kullanımı varsa eğitim, cihazın uygun kullanımına ve kurumun hijyen sürecine göre yapılır.

İki soluk denemesinde göğüs yükselmiyorsa hava yolu açıklığı ve temas hızla kontrol edilir; yabancı cisim olasılığı da düşünülür.

OED kullanımı

Otomatik eksternal defibrilatör, kalp ritmini değerlendirip uygun olduğunda şok yönlendirmesi veren cihazdır. Cihaz açılır ve sesli/görsel komutlar izlenir. Pedler çıplak göğse, cihaz veya ped üzerindeki yerleşim resmine göre yapıştırılır. İlk yardımcı ritim tanısı koymaz veya manuel enerji seçmez. Ders, cihazın yardım zincirine erken katılmasını öğretir. Eğitim için şok vermeyen OED simülatörü kullanılır; gerçek cihazın komut yapısına benzer güvenli prova yapılır. Cihaz ritim analizi yaparken ve şok verilirken kimse kişiye dokunmamalıdır. Sözlü uyarı tek başına yeterli sayılmaz; çevre ve temas görsel olarak kontrol edilir. Pedleri yerleştiren kişi güvenlik komutunu açık söyler. Şok düğmesi olan cihaz ile otomatik şok veren cihazın komutları farklı olabileceğinden cihaz yönergesi takip edilir. Eldiven, şok sırasında temas etmeyi güvenli hale getiren gerekçe değildir. Mankendeki uygulama, temas kontrolünü aceleye getirilen bir formalite değil kritik karar olarak ölçer.

Şok verildikten sonra göğüs basısına hemen dönülür.

Kesintilerin azaltılması

Göğüs basısındaki gereksiz kesintiler dolaşım desteğini azaltır. Ped hazırlamak, telefonla uzun öykü anlatmak veya sayıyı yeniden başlatmak için bası durdurulmaz. Gerekli analiz ve soluk araları da olabildiğince kısa tutulur. Öğrenci, uygulama videosu yerine sınıftaki simülasyonda bası olmayan süreleri işaretleyebilir. Amaç basıyı güvenlik kurallarını atlayarak kesintisiz tutmak değil, yararı olmayan duraklamaları ayıklamaktır. OED analizinde ve şokta temas etmeme kuralı bu hedefle birlikte korunur. İki kurtarıcı varsa yaklaşık iki dakikada bası uygulayan kişinin değişmesi kaliteyi korumaya yardımcı olur. Yorulma daha erken belirginleşirse değişim planlanır. Görev değişimi önceden söylenir ve uygun kısa araya yerleştirilir. Yeni kurtarıcı bası noktasına hazır olur; iki kişi aynı anda bası yapmaz. Manken verilerinde hızın aynı kalmasına rağmen derinliğin azalabileceği gösterilir. Böylece öğrenci yorulmayı yalnız nefes nefese kalmakla değerlendirmez; performansın somut değişimini de dikkate alır.

Birinci kurtarıcı basıyı sürdürürken ikinci kurtarıcı OED'yi açıp pedleri yerleştirebilir.

TYD kararı: yanıt ve solunum

Yanıtsız kişide acil çağrı geciktirilmez; normal olmayan solunum değerlendirilerek temel yaşam desteği kararı verilir. RCUK 2025 yaklaşımında çağrı, yanıtsızlık tanındığında başlatılır ve solunum değerlendirmesi bağlantı kurulurken sürdürülür. Türkiye'de acil numara 112'dir; Birleşik Krallık numarası kullanılmaz. Öğrenci önceki haftanın değerlendirmesini bu haftanın müdahalesine bağlar. Yalnız ayrıntılı tanıdan emin olmak için beklemek yerine, yanıtsızlık ve anormal solunum birlikteliğinin eylem gerektirdiğini öğrenir. Seyrek, güçlükle alınan, iç çekme veya gasping biçimindeki soluklar normal solunum sayılmaz. Kalp durmasının başlangıcında kısa nöbet benzeri hareketler de görülebilir. Bu nedenle hareket görülmesi ya da arada soluk sesi duyulması güvence değildir. Manken senaryosunda kısa betimleme kartları karşılaştırılır; öğrenci sesin varlığı ile etkili normal solunum arasındaki farkı açıklar. Kuşkuda acil çağrı görevlisinin yardımı kullanılır. Karar yalnız cilt rengi veya gözlerin açık olması gibi tek bulguya dayandırılmaz.

İlk yardımcı, kalp durmasını doğrulamak için uzun nabız arayışıyla basıyı geciktirmemelidir.

Erken 112 ve OED erişimi

Yakındaki kişi açık bir görevle yönlendirilir: 112'yi ara, OED'yi getir veya ekibi karşıla. Herkesin yardım edecek varsayımı, kimsenin görevi üstlenmemesine yol açabilir. Kurtarıcı yalnızsa cep telefonu hoparlörüyle iletişim kurabilir. Yer ve yanıtsızlık bilgisi ilk mesajda verilir; çağrı görevlisinin soruları yanıtlanır. OED erişimi, basının başlamasını erteleten uzun aramaya dönüşmemelidir. Eğitimde kampüs içindeki konum tarifi ve yardım görevinin isimle doğrulanması gerçekçi bir iletişim becerisi olarak çalışılır. Acil ekibin ulaşması için açık adres, bina, kat ve giriş bilgisi önemlidir. Uygun ikinci kişi girişte ekibi karşılayabilir. Öğrenci yalnız yer adını söyleyip yeterli olduğunu varsaymak yerine erişim engellerini de açıklar. OED'nin yeri ve erişilebilirliği önceden biliniyorsa olayda zaman kazanılabilir. Birleşik Krallık defibrilatör veri tabanları Türkiye'de mevcut ulusal sistem gibi sunulmaz. Dersin uygulaması kendi ortamındaki gerçek erişimi öğrenmek ve doğru yer bilgisini devretmek üzerinedir.

Üç kişilik simülasyonda bir öğrenci bası ve soluk döngüsünü, biri 112 ile konum aktarımını, biri OED ve ekip karşılama görevini üstlenir.

Göğse erişim ve mahremiyet

Pedlerin çıplak cilde doğru temas etmesi gerekir; gerekli göğüs erişimi yaşam kurtarıcı eylemi geciktirmeden sağlanır. Gereksiz kişiler uzaklaştırılarak mahremiyet korunur. Kadın kişide ped yerleşimini engelleyen giysi uygun biçimde düzenlenir; utanma nedeniyle cihaz kullanımı ertelenmez. Mankende farklı giysi kartlarıyla karar çalışılır. Öğrenci giysiyi bütünüyle çıkarmayı otomatik amaç haline getirmemelidir. Hedef doğru ped konumu ve cilt temasıdır; kişinin onuru ile hızlı yardım birlikte ele alınır. Göğüs ıslaksa pedlerin yapışmasını sağlayacak biçimde kurulanır. Pedlerin yerleşimi cihaz resmine göre yapılır ve şokta temas kesilir. Islak zemin var diye OED hiçbir koşulda kullanılamaz türü genel bir yasak üretilmez; sahne güvenliği ve cihaz yönergesi değerlendirilir. Simülasyonda göğüs kurutma işi basıyı gereksiz kesmeden planlanır. Bu bölüm elektrik çarpması olayına yaklaşma izni vermez; canlı elektrik kaynağıyla temas riski ayrı güvenlik değerlendirmesidir ve önce ortadan kaldırılmalıdır.

Sert yüzey bası etkinliğine yardımcı olur, ancak yatakta bulunan kişiyi yere taşımak için temel yaşam desteği geciktirilmemelidir.

Simülasyonla öğrenme ve geri bildirim

Manken uygulamasında hedefler gözlenebilir davranışlara çevrilir: doğru bası yeri, uygun hız ve derinlik, tam geri gevşeme, kısa kesinti ve güvenli OED analizi. Tek toplam puan yerine güçlü ve geliştirilmesi gereken bileşenler gösterilir. Öğrenci bir düzeltme seçerek yeniden dener. Sınıf yarışması kullanılacaksa güvenlik hatalarını görmezden gelen hız sıralaması yapılmaz. Gerçek yetkinlik için gözetimli uygulama gerekir; yalnız sunumu okumak ya da oyun puanı almak yeterlilik belgesi değildir. Profesyonel ekibe olayın başlangıcı, gözlenen yanıt ve solunum, yapılan temel yaşam desteği ve OED mesajları kısa biçimde devredilir. Ekip müdahaleyi üstlenirken gereksiz bası arası oluşturulmaz. Yardım etmek duygusal olarak zorlayıcı olabilir; kurtarıcı da olay sonrası destek isteyebilir. Sınıf çözümlemesi kişiyi suçlamak yerine karar ve ekip süreçlerine odaklanır. Öğrenci sonuç üzerinde tam denetimi varmış gibi değerlendirilmez; öğrenme, eyleminin kalitesi ve zamanında yardım zinciri üzerinden yürütülür.

Hafta sonrası görevde öğrenciler yetişkin temel yaşam desteği akışını bir sayfalık karar haritasına dönüştürür.

Video kaynakları

Hands-Only CPR ↗ · American Heart Association · İngilizce

Kaynaklar

Resuscitation Council UK · Adult basic life support Guidelines (2025) ↗

American Heart Association · Part 7: Adult Basic Life Support (2025) ↗

Resuscitation Council UK · Guidance: Defibrillators (t.y.) ↗

T.C. Sağlık Bakanlığı · Giresun İl Ambulans Servisi Başhekimliği · 112 Arandığında Dikkat Edilmesi ve Yapılması Gerekenler (t.y.) ↗

Resuscitation Council UK · Education Guidelines (2025) ↗

5. hafta · Çocuk ve bebekte temel yaşam desteği

Yaşa göre yaklaşım

Bebek ve çocuk, erişkinin yalnız küçültülmüş biçimi değildir. RCUK çocuk yaşam desteği kılavuzu, teknik anlatımında bir yaş altını bebek; daha büyük çocukları ve ergenleri ayrı gruplarda ele alır. Göğüs boyutu ve başın konumu manken üzerinde karşılaştırılır. Öğrenci yaş etiketinden bağımsız olarak teknik uyarlamanın nedenini açıklamalıdır. Bu derste kaynak akışı ERC/RCUK 2025'tir. Başka kılavuzun yaş sınırını buradaki oran veya çağrı sırasıyla sessizce birleştirmekten kaçınılır. Çocuklarda yaşam desteği sırasında solunum desteği özellikle önemlidir. Bebekte hava yolunu açarken baş aşırı geriye itilmez; baş nötre yakın tutulup çene kemiği desteklenir. Çene altı yumuşak dokulara basmak hava yolu açıklığını zorlaştırabilir. Daha büyük çocukta baş konumu yaşa göre uyarlanır. Manken üzerinde hava yolu açıklığıyla görünür göğüs yükselmesi arasındaki ilişki gösterilir. Öğrenci anatominin teknik kararı nasıl etkilediğini öğrenir; erişkin manevrasını aynı kuvvet ve açıyla bebeğe taşımamalıdır.

Doğum sırasındaki geçiş ve çok yeni doğan bebeğin resüsitasyonu ayrı yenidoğan kılavuzları gerektirir.

Bası derinliği

Bebek ve çocukta göğsün ön-arka boyutunun en az üçte biri kadar bası hedeflenir. AHA'nın ölçüleri bebekte 4 cm, çocukta 5 cm olarak hatırlatılabilir; bunlar boyut değerlendirme gereğini kaldırmaz. RCUK ergenlerde erişkin 5–6 cm hedefini kullanır ve hiçbir yaşta 6 cm aşılmamasını belirtir. Öğrenci küçük göğüse erişkin derinliğini otomatik uygulamaz. Ders, sayı ezberinden önce anatomik oranı ve aşırı derinliğin önlenmesini manken üzerinde görünür kılar. Bası hızı dakikada 100–120'dir; her basıdan sonra göğsün tam geri gelmesine izin verilir. Çocukta hızlı olma isteği hem derinliği hem geri gevşemeyi bozabilir. Öğrenci manken verisindeki uygun hızı, uygun derinlik ve tam geri gevşemeyle birlikte değerlendirmelidir. Göğse sürekli yük vermemek teknik hedefin parçasıdır. Hava yolu ve soluk için gerekli aralar kısa tutulur. Böylece erişkin haftasındaki kalite ilkeleri korunurken bası derinliği ve el kullanımı yaşa göre yeniden düzenlenir.

İstasyonda bebek, çocuk ve erişkin mankenleri bulunur.

Kurtarıcı sayısı

Bu haftanın ERC/RCUK 2025 akışında PBLS konusunda özel eğitimli kurtarıcı 15:2, bu eğitimi olmayan kurtarıcı 30:2 oranını kullanır. Oran yalnız bir veya iki kurtarıcı varlığına indirgenmez. Kurtarıcı sayısı özellikle çağrı, OED erişimi ve bası uygulamasındaki görev paylaşımını etkiler. Öğrenci hangi kaynak ve eğitim düzeyinin anlatıldığını açıkça belirtmelidir. Böylece bir algoritmadan oran, başka algoritmadan başlangıç sırası alınarak tutarsız bir karar kartı oluşturulması önlenir. AHA 2025 yaklaşımı çocukta tek ve iki kurtarıcılı uygulamaları ayrı oranlarla açıklar; ERC/RCUK ise PBLS eğitimi vurgusunu kullanır. Bu fark iki kılavuzun rastgele birleştirilmesi için gerekçe değildir. Derste uygulanacak akış baştan tanımlanır ve gözetimli beceri öğretimi onunla tutarlı yürütülür. Öğrenciden bütün uluslararası ayrıntıları ezberlemesi beklenmez. Beklenen, kullandığı algoritmanın kaynağını bilmesi, verilen eğitimin kapsamını ayırması ve olay sırasında 112 yönlendirmesini takip ederek gereksiz kararsızlığı azaltmasıdır.

İki kurtarıcı varsa biri çağrıyı başlatıp OED'yi temin ederken diğeri yaşam desteğini sürdürür.

Bebek tekniği ve OED

RCUK 2025, bebekte iki başparmakla göğsü çevreleme tekniğini önerir. Parmaklar gövdeyi desteklerken başparmaklar sternumun alt yarısına bası uygular. Bir yaş üzerindeki çocukta veya çevreleme ile kaliteli bası sağlanamadığında uygun bir veya iki el tekniği kullanılır. AHA 2025 de iki parmak tekniğini öneriden çıkarıp çevreleme veya tek el topuğu yaklaşımını destekler. Öğrenci eski iki parmak gösterimini güncel hedef sanmamalıdır; teknik manken üzerinde eğitici geri bildirimiyle öğretilir. OED bütün yaş gruplarında kullanılabilir; cihazın talimatları izlenir. RCUK, 25 kg altındaki bebek ve çocukta mevcutsa pediatrik ayar kullanılmasını önerir; yaklaşık yaş karşılığı tek başına kesin ağırlık değildir. Ayar yoksa cihazın kullanılmasını ertelemek gerekmez; standart ayar ve talimatlar izlenir. Öğrenci ayar ararken TYD'yi gereksiz durdurmaz. Küçük göğüste pedlerin temas etmemesi ve uygun yerleşim önemlidir. Eğitim OED'siyle ayar ve ped hazırlığı ayrı görevler olarak prova edilir.

Küçük göğüste pedlerin birbirine değmesi önlenmelidir.

Çocukta çağrı ve ilk beş soluk

Yanıt vermeyen çocukta acil yardım çağrısı hemen başlatılır; telefon varsa hoparlör kullanılır. ERC/RCUK 2025 akışında yardım çağrısı ilk beş soluktan önce yer alır. Eğitimli kurtarıcı bağlantı beklerken hava yolunu açıp solunumu değerlendirir. Normal solunum yoksa beş başlangıç kurtarıcı soluğu verilir ve göğüs basılarına geçilir. Türkiye'de 112 kullanılır. Ders kartındaki sıra açık yazılır; eski kaynakta görülen çağrıyı her durumda bir dakika erteleme kuralı genel yaklaşım gibi tekrarlanmaz. Yanıt sözlü ve nazik dokunsal uyaranla değerlendirilir; ağrılı uyaran uygulanmaz. Hava yolu açılarak göğüs hareketi ve hava akımı en fazla 10 saniyelik değerlendirmede ele alınır. Göğüs hareketi tek başına hava akımını kanıtlamaz. Normal olup olmadığından kuşku duyulursa normal değilmiş gibi hareket edilir ve acil çağrı görevlisinin desteği kullanılır. Öğrenci kısa değerlendirmeyi uzun bir gözlem beklemesine çevirmemelidir; amaç yaşam desteği gerektiren durumu zamanında tanımaktır.

Gruplara çağrı, yanıt, hava yolu-solunum, beş başlangıç soluğu ve bası kartları verilir.

Bebekte ve çocukta soluk tekniği

Bebekte ağız ve burun kapatılarak, daha büyük çocukta ağıza soluk verilir. Her soluk yaklaşık bir saniyede ve göğsü görünür yükseltecek kadar uygulanır; göğsün geri düşmesine izin verilir. Güçlü ve büyük hacimli soluk hedef değildir. Mankende yaşa uygun hava yolu konumu ve sızdırmaz temas karşılaştırılır. Öğrenci soluk tekniğinin neden erişkinden farklılaştığını anatomiyle açıklar. Bariyer ya da maske kullanılıyorsa yalnız eğitimli olunan ekipman ve kurumun uygun temizlik süreci esas alınır. Göğüs yükselmiyorsa hava yolu konumu ve temas düzeltilir; ağızda kolay alınabilir, görülen bir cisim varsa uzaklaştırılır. Körlemesine parmak araması yapılmaz. Hava yolu açmada kuvvet yerine doğru konum ve çene desteği hedeflenir. Eğitici yetersiz soluk senaryosu verir ve düzeltmenin kısa sürmesini izler. Öğrenci soluk başarısızlığını görmezden gelmemeli, fakat cisim arama veya ekipman hazırlığıyla yaşam desteğinin tümünü uzun süre durdurmamalıdır; yetkinlik sınırındaki müdahale korunur.

Çocukta soluk içeren TYD önemlidir, ancak kurtarıcı soluk veremiyor veya buna hazır değilse hiçbir yardım yapmamak doğru değildir.

Normal solunum geri görülürse

Yanıtsız çocuk açıkça etkili soluyorsa hava yolu açıklığı korunur ve acil yardım sürdürülür. Travma yoksa, özellikle kusma riski varsa güvenli pozisyon düşünülebilir; solunum düzenli olarak yeniden değerlendirilir. Anormal solunumda TYD kararı yeniden ele alınır. Bu bölüm güvenli pozisyonun solunum kontrolünün yerine geçmediğini öğretir. Öğrenci çocuğu yan çevirip izlemden ayrılmaz. Senaryo kartında normal solunum ile agonal soluk açık biçimde ayrılır; yalnız hareket ya da ses görülmesi yeterli değildir. Travma şüphesinde gereksiz hareketten kaçınılır; hava yolu ve yaşam kurtarıcı yardım önceliklidir. Güvenli pozisyon bütün yanıtsız çocuklara otomatik uygulanmaz. Boyun veya gövde hareketini gerektiren yardım, eğitimli yaklaşım ve 112 yönlendirmesiyle kontrollü yapılır. Öğrenci travma riski var diye kapalı hava yolunu görmezden gelmez. İki manken senaryosu karşılaştırılır: normal soluyan travmasız çocuk ve travma şüphesiyle solunumu bozulmuş çocuk. Karar, pozisyon ezberinden değil durumun ihtiyaçlarından doğmalıdır.

Bakım verenden yaş, olay başlangıcı, son olağan durum ve görülen yakınmalar kısa sorularla öğrenilir.

Çocuk istasyonlarında güvenli öğrenme

Bebek ve çocuk mankenleriyle kısa, tekrarlanan uygulamalar yapılır. Gözlem formu yaşa uygun hava yolu konumu, ilk beş soluk, bası tekniği, uygun derinlik, oran ve OED güvenliğini ayrı kaydeder. Oyun puanı, tehlikeli hataları örten toplam skora dönüşmez. Her öğrenci bir hatayı düzelttikten sonra yeniden dener. Eğitici destekli manken çalışması sunum bilgisini beceriye bağlar; gerçek bebek veya çocuk üzerinde göğüs basısı ve tıkanma manevrası prova edilmez. Örnek hatalar, bebeği erişkin derinliğinde basmak, başı aşırı geriye eğmek, çok güçlü soluk vermek ve pediatrik ayar bulamayınca cihazı kullanmaktan vazgeçmektir. Her hata için mekanizma ve güvenli düzeltme açıklanır. Öğrenci yalnız yanlış etiketini söylemek yerine hangi kalite bileşeninin bozulduğunu göstermelidir. Geri bildirim küçük, uygulanabilir hedefle verilir. Uygulama sırası boyunca çağrı ve TYD'nin gecikmemesi de izlenir. Kaynak algoritmasının tutarlılığı, teknik doğruluk kadar önemli bir değerlendirme ölçütüdür.

Hafta sonrası görevinde öğrenci erişkin, çocuk ve bebeği üç sütunda karşılaştırır.

Kaynaklar

Resuscitation Council UK · Paediatric Life Support (basic and advanced) (2025) ↗

Jana Djakow, Nigel M. Turner, Sue Skellett ve ERC Paediatric Life Support Writing Group · European Resuscitation Council Guidelines 2025 Paediatric Life Support (2025) ↗

American Heart Association / American Academy of Pediatrics · Part 6: Pediatric Basic Life Support (2025) ↗

Resuscitation Council UK · Education Guidelines (2025) ↗

Resuscitation Council UK · Guidance: Defibrillators (t.y.) ↗

T.C. Sağlık Bakanlığı · Giresun İl Ambulans Servisi Başhekimliği · 112 Arandığında Dikkat Edilmesi ve Yapılması Gerekenler (t.y.) ↗

6. hafta · Yabancı cisimle hava yolu tıkanması

Hafif ve ağır tıkanma

Yemek veya oyun sırasında aniden konuşamama, etkisiz öksürük ve solunum güçlüğü yabancı cisim tıkanmasını düşündürür. Etkili öksüren kişi ile öksürük üretemeyen kişi aynı yaklaşımı gerektirmez. İlk soru, kişinin hava akımı sağlayıp sağlayamadığıdır. Bir erişkine tıkanma yaşayıp yaşamadığı sorulabilir; bebeğin ağlama ve ses çıkarma yetisi gözlenir. Öğrenci, yalnız boğazını tutma hareketini değil konuşma, öksürük ve solunumun birlikte verdiği bilgiyi kullanmalıdır; durum hızla değişebilir. Etkili öksürük varsa kişi öksürmeye teşvik edilir ve yakından izlenir. Gereksiz sırt darbesi veya karın basısı uygulanmaz. Öksürüğün etkinliğini kaybetmesi, konuşamama ya da belirgin kötüleşme yaklaşımı değiştirir. Kişiyi yalnız bırakmak uygun değildir; güvenli çevre ve yardım erişimi hazırlanır. Sınıf kartında güçlü öksüren kişi ile yalnız sessiz ağız hareketi yapan kişi karşılaştırılır. Öğrenci hangi değişimin ağır tıkanma müdahalesini başlatacağını gerekçelendirir ve gözlemini sözle açıklar.

Ağır tıkanma çok sessiz olabilir; sesin azlığı durumun hafif olduğunu göstermez.

Yetişkin ve çocuk

Ağır tıkanmada erişkin ve bir yaş üzerindeki çocuk için en fazla beş sırt darbesi uygulanır. Kişi desteklenerek öne eğilir; darbeler iki kürek kemiği arasına el topuğuyla verilir. Sonuç her darbeden sonra değerlendirilir. Tıkanma açılmışsa beş sayısını tamamlamak için sürdürülmez. Eğitimde konum ve darbe hedefi tıkanma mankeninde gösterilir. Gerçek kişiye prova darbesi vurulmaz; uygulama kuvveti ve denge riski gözetimli simülasyonda ele alınır. Sırt darbeleri etkisizse en fazla beş karın basısı uygulanır. Elin yumruk kısmı göbek ile sternumun alt ucu arasına yerleştirilir; diğer elle kavranarak içe ve yukarı doğru bası yapılır. Kişi hâlâ yanıtlıysa sırt darbesi ve karın basısı döngüleri sürer. Açılma olursa manevra bırakılır; yanıtsızlığa geçerse TYD akışına dönülür. Yardım çağrısı mümkün olan en erken zamanda diğer kişiye verilir; ağır tıkanmada acil yardım gereksinimi ertelenmez.

Sınıf uygulamasında ikinci öğrenci 112 görevini üstlenir, ilk öğrenci mankende uygun sırt darbesi ve karın basısı sırasını gösterir.

Bebekte farklılık

Bir yaş altındaki bebekte ağır tıkanma için sırt darbesi ve göğüs itişleri kullanılır; karın basısı uygulanmaz. Bebek yüzüstü ön kol üzerinde desteklenirken baş ve boyun korunur, baş göğüsten aşağıda tutulur. En fazla beş sırt darbesi verilir ve her girişimde açılma izlenir. Bebek sallanmaz veya ayağından asılmaz. Manken gösteriminde kurtarıcının kendi denge ve destek noktaları da açıklanır; küçük gövdeyi kontrol etmek, yalnız darbe sayısından daha kapsamlı beceridir. Sırt darbeleri etkisizse bebek sırtüstü desteklenir ve en fazla beş göğüs itişi uygulanır. Bu haftanın RCUK 2025 akışında iki başparmakla çevreleme kullanılır; hareket TYD basısından daha keskin itiş biçimindedir. Hâlâ yanıtlıysa döngüler sürdürülür, açılınca hemen bırakılır. Bu manevra düzenli TYD basısıyla aynı bağlamda değildir. Öğrenci sternum hedefini ve karın basısı yapılmama nedenini açıklar. Uygulama yalnız eğitimli gözetim ve bebek tıkanma mankeniyle yapılır.

AHA 2025 bebek tıkanmasında el topuğuyla göğüs itişini önerirken, RCUK 2025 çevreleme tekniğini kullanır.

Yanıtsızlığa geçiş

Kişi yanıtsız hale gelirse güvenle desteklenerek uygun konuma alınır ve temel yaşam desteğine geçilir. Erişkinde göğüs basısı başlanır; 112 çağrısının yapıldığı doğrulanır ve OED temin edilir. Bu derste seçilen RCUK çocuk akışında yanıtsız çocuğa beş kurtarıcı solukla TYD başlanır. Erişkin ve çocuk geçişleri yaşa özgü önceki haftalarla bağlanır. Ayakta tıkanma manevrasını yanıtsız kişide sürdürmek yerine yeni yaşam desteği gereksinimi tanınır; uzun nabız kontrolüyle gecikme yaratılmaz. Soluk vermek için hava yolu açıldığında ağızda açıkça görülen, kolay alınabilir cisim uzaklaştırılabilir. Görünmeyen cisim için körlemesine parmak sokulmaz. Kör girişim cismi daha ileri itebilir ve dokuyu yaralayabilir. Öğrenci ağız aramasını uzun bir işlem haline getirmemelidir; bası ve soluk döngüsü sürdürülür. Manken senaryosunda görülen cisim ile yalnız tıkanma şüphesi ayrı kartlarda verilir. Her durumda aynı parmak hareketini yapan yaklaşım düzeltilir; gözlem eylemin sınırını belirler.

Kurtarıcı, tıkanma sürerken kişinin yanıtsızlaştığını fark etmek için yeniden değerlendirme yapmalıdır.

Karın basısının uygun olmadığı bağlam

Erişkinde karın çevresine erişilemediğinde standart karın basısını zorlamak uygun değildir. AHA 2025, ağır tıkanmada beş sırt darbesiyle beş göğüs itişinin dönüşümünü önerir. Aynı uyarlama ileri gebelik için de belirtilir. Öğrenci bu istisnayı bebeğin tekniğiyle veya TYD göğüs basısıyla özdeşleştirmez. Göğüs itişinin konumu ve güvenli uygulaması eğitici tarafından tıkanma mankeninde gösterilir. Böylece beden boyutu ya da gebelik, kişiye yardım edilemeyeceği sonucuna dönüştürülmez. İleri gebelikte karın basısı yerine uygun göğüs itişi seçilir. Yardım çağrısı erken başlatılır ve solunum/yanıt yeniden değerlendirilir. Bu derste gebelikte ileri yaşam desteği veya obstetrik girişim öğretilmez. Öğrenci hangi standart eylemin uyarlanması gerektiğini ve hangi ortak güvenlik adımlarının değişmediğini ayırır. Simülasyon kartı kullanılarak 112, sırt darbesi, uygun itiş ve yanıtsızlık dalı kurulabilir. Güç uygulaması gerçek gebede veya sınıf arkadaşında prova edilmez; eğitim mankeni ve uygun gösterim esastır.

Tekerlekli sandalyede veya sınırlı hareketi olan kişide güvenli konum ve gövdeye erişim değerlendirilir.

Zarar veren kısa yollar

Tıkanmayı suyla indirmeye çalışmak veya kişinin ağzına gelişigüzel yiyecek koymak güvenli bir çözüm değildir. Ağır tıkanmada etkili öksürük ve hava akımı yetersizdir; ağızdan ek madde vermek müdahaleyi geciktirebilir. Kişiyi ters çevirip sallamak da uygun destekli manevranın yerine geçmez. Öğrenci bir hata kartı seçip neden yanlış olduğunu açıklar. Yanlış uygulamayı yalnız gelenek veya alışkanlık üzerinden değil, mevcut solunum gereksinimi ve gecikme riski üzerinden tartışır. Körlemesine parmak sokmak, sert cisimle ağız açmaya çalışmak veya gereksiz karın basısı yapmak ek zarar oluşturabilir. Etkili öksüren kişiye ağır tıkanma manevrası uygulanması da aşırı müdahaledir. Öğrencinin doğru eylemi seçmesi kadar uygun olmayan eylemden kaçınması ölçülür. Alıştırmada hangi gözlemin hangi manevrayı gerekçelendirdiği yazılır. Böylece bütün vakalarda aynı hareketi yapmak yerine değişen durum izlenir. Eğitimde zararlı hareketler gerçek kişide gösterilmez; metin kartı veya manken üzerinden açıklanır.

Pazarlanan vakumlu tıkanma cihazları, yerleşik ilk yardım eylemlerini geciktiren güvence olarak sunulmamalıdır.

Açılma sonrası izlem

Cisim çıktıktan sonra kişinin konuşması ve solunumu yeniden değerlendirilir. Açılma gözlenince darbeler veya itişler durdurulur. Başarılı görünüm, hemen yalnız bırakma veya yemeğe döndürme gerekçesi değildir. Devam eden solunum güçlüğü, ağrı veya yeni kötüleşme acil bildirimde yer alır. Öğrenci yalnız cismin çıktığını değil, kişinin mevcut durumunu da aktarır. Bu yaklaşım müdahale sonucunu gözlemle doğrular; belirsiz rahatladı ifadesi yerine konuşma, öksürük ve solunum değişimi açıkça söylenir. Karın basısı veya göğüs itişiyle başarıyla tedavi edilen kişi sağlık çalışanı tarafından değerlendirilmelidir; manevralarla ilişkili yaralanma gelişebilir. Özellikle yeni ağrı veya süren yakınmalar önemlidir. Öğrenci belirtiler düzeldi diye kesin zarar yok sonucu çıkarmaz. Yetkili değerlendirme için yapılan manevralar ve son durum aktarılır. Kişiye korkutucu kesinlikler söylemek de uygun değildir. Amaç riskin farkında olarak klinik erişimi desteklemek ve uygulama sonrası gözetimi sürdürmektir; kendi başına yaralanma tanısı konulmaz.

Devirde olayın yemek veya oyun bağlamı, tıkanma bulguları, uygulanan sırt darbeleri/itişler, yanıtsızlık olup olmadığı ve son solunum durumu aktarılır.

Riskli durumları önceden görmek

Çocukta küçük nesneler ve uygun olmayan besin parçaları tıkanma riski doğurabilir; erişkinde yemek sırasında gelişen ani belirtiler önemlidir. Yaşlı veya engelli kişide yutma güçlüğü varsa bakım planı yetkili ekip tarafından değerlendirilir. Öğrenci besin kıvamını veya tedaviyi bağımsız değiştirmez. İlk yardım hazırlığı, manevrayı, yardım erişimini ve gözlemi düzenlemeyi içerir. Ders, risk var diye bütün kişilere aynı yasakları koymadan bireysel gereksinimin fark edilmesini öğretir. İş ve uğraşı terapisi, fizyoterapi ve yaşlı bakımı ortamlarının hepsinde etkili öksürük, ağır tıkanma ve yanıtsızlık ayrımı ortaktır. Ortamın ekipman ve kişi özellikleri görev paylaşımını değiştirir. Öğrenciler kendi programından bir örnek seçip ilk belirtileri, yardım çağrısını ve güvenli uygulama yerini planlar. Uygulama eğitici gözetimindedir; sunum ya da oyun puanı manevra yetkinliğinin yerini tutmaz. Grup çözümü bütün öğrencilerin klinik meslek yetkisine sahip olduğunu varsaymadan ortak ilk yardım kararını kurmalıdır.

Çıkış görevinde öğrenci üç dallı harita hazırlar: etkili öksürükte izlem, ağır tıkanmada uygun manevra ve yanıtsızlıkta TYD.

Kaynaklar

Resuscitation Council UK · First Aid Guidelines · Choking in an adult (2025) ↗

Resuscitation Council UK · Paediatric Life Support (basic and advanced) · Foreign body airway obstruction (2025) ↗

American Heart Association · Part 7: Adult Basic Life Support · Adult FBAO (2025) ↗

American Heart Association / American Academy of Pediatrics · Part 6: Pediatric Basic Life Support · FBAO (2025) ↗

Resuscitation Council UK · RCUK’s position on suction-based airway clearance devices in choking individuals (2026) ↗

Resuscitation Council UK · Education Guidelines (2025) ↗

T.C. Sağlık Bakanlığı · Giresun İl Ambulans Servisi Başhekimliği · 112 Arandığında Dikkat Edilmesi ve Yapılması Gerekenler (t.y.) ↗

7. hafta · Kanamalar, yaralar ve şokun tanınması

Dış kanama kontrolü

Ciddi dış kanamada kanayan bölgeye güçlü, doğrudan ve sürekli bası temel eylemdir. Uygun eldiven veya bariyerle temas riski azaltılır; varsa pansuman, yoksa temiz uygun materyal kullanılır. Kanayan yer belirlenerek bası kaynağa yönlendirilir. Öğrenci yalnız bez koymanın bası uygulamakla aynı olmadığını açıklamalıdır. Gösterim kanama simülatöründe yapılır. Eğitici uygun kuvvet yönünü ve desteklenen bölgeyi izler; büyük bir tehlikeyi düşünmek, kanama kontrolünü erteleme gerekçesi haline getirilmez. Bası, kanama kontrolünü sağlayacak şekilde sürdürülür; sürekli kaldırıp bakmak etkili kontrolü kesebilir. Kontrol sağlanınca uygun basınçlı pansuman düşünülebilir, fakat yeniden kanama izlenir. İlk pansumanı inceleme amacıyla sık sık kaldırmak yerine basının hedefi ve etkinliği kontrol edilir. Öğrenci pıhtı oluşumunu ayrıntılı ilaç bilgisinden bağımsız temel bir mekanizma olarak anlar. Simülasyonda düzensiz ve sürekli bası karşılaştırılır; hangi yaklaşımın kanama kontrolünü daha çok kesintiye uğrattığı gözlenir.

Yaşamı tehdit eden kanama kararı yalnız kanın parlak veya koyu görünmesine dayandırılmaz.

Yaşamı tehdit eden kanama

Doğrudan basıyla kontrol edilemeyen yaşamı tehdit eden ekstremite kanamasında uygun turnike erkenden kullanılabilir. Cihazın doğru kullanım eğitimi gerekir; basit her yara için turnike seçilmez. Turnike boyun veya gövdeye uygulanmaz. Öğrenci bası ile turnikeyi birbirinin rakibi gibi görmemeli, risk ve yanıtla ilerleyen yardım basamaklarını anlamalıdır. Ders uygulaması yalnız eğitim turnikesi ve uzuv simülatörü üzerindedir. Gerçek sınıf arkadaşında ağrılı ya da dolaşımı kısıtlayan prova yapılmaz. RCUK, turnikenin yaradan 5–7 cm yukarıya fakat eklem üzerine olmayacak biçimde yerleştirilmesini belirtir. Cihaz talimatına göre sıkılır ve kanamanın durması hedeflenir; ağrı oluşması tek başına gevşetme nedeni değildir. Uygulama zamanı yazılır. İlk yardımcı turnikeyi aralıklı gevşetmez; gevşetme sağlık profesyonelinin kararıdır. Bu ayrıntılar ezber kadar doğru cihaz gösterimi gerektirir. Öğrenci yer seçimini eklem ve yara konumuyla birlikte açıklar, zaman kaydının devirde neden gerekli olduğunu gerekçelendirir.

Kanama sürüyorsa turnike konumu ve etkinliği eğitim sınırında değerlendirilir; profesyonel yardım gereksinimi devam eder.

Yara ve yabancı cisim

Saplanmış büyük yabancı cisim çıkarılmaz; üzerine doğrudan bastırılmaz. Kanama kontrolü için cismin çevresine bası ve uygun destek uygulanır, sağlık yardımına erişim sağlanır. Çıkarmak kanamayı artırabilir. Öğrenci yüzeydeki kirle gövdeye saplanmış cismi aynı işlemle ele almamalıdır. Manken örneğinde cismin etrafını destekleme ve görünümü devretme çalışılır. Amaç yarayı kendi başına onarmak değildir; ek zarar oluşturmadan kanama, hareket ve yardım önceliğini birlikte korumaktır. Küçük yüzeysel kesik ile derin, geniş veya kontrolsüz kanayan yara farklı öncelikler taşır. Kanama durduktan sonra küçük yara uygun temiz suyla temizlenip örtülebilir. Derin veya ciddi kanayan yarada önce yaşamı tehdit eden kanama ve yardım değerlendirilir; temizlik için kontrol ertelenmez. Kayıtta yeri, mekanizma ve gözlenen durum belirtilir. Öğrenci yalnız görünür uzunluğa bakarak tehlike yok sonucu çıkarmaz. Duyu kaybı, hareket güçlüğü veya saplanmış cisim profesyonel değerlendirme gereksinimini güçlendirir.

Alıştırmada biri küçük yüzeysel sıyrık, diğeri hızla kanayan derin kesik olmak üzere iki görev verilir.

Şok belirtileri

Şok, dokuların yeterli dolaşım ve oksijen desteğini alamadığı yaşamı tehdit eden durumdur. Günlük dildeki korktum, şoka girdim anlatımıyla aynı değildir. Ciddi kan kaybı nedenlerden biridir; başka hastalık ve yaralanmalarda da görülebilir. Soluk ya da soğuk nemli cilt, hızlı solunum, zayıf/hızlı nabız ve yanıt değişikliği kaygı doğurabilir. Öğrenci bütün bulguların aynı anda çıkmasını beklemez. Gözlemler acil yardım için aktarılır; bağımsız şok türü veya tedavi tanısı konulmaz. Şok düşünülen kişide 112 yardımı, kanama varsa kontrol, ısı kaybının önlenmesi ve yeniden değerlendirme önemlidir. Uygun durumda kişi sırtüstü tutulur; solunum güçlüğü, travma ve bilinç durumuna göre güvenli konum uyarlanır. ERC 2025 rutin bacak kaldırmanın kısa ve belirsiz yararını tartışır; bütün olgularda zorunlu hareket olarak önermez. Öğrenci pozisyon kartını kişinin gereksinimleriyle ilişkilendirir. Omurga veya bacak yaralanması olabilecek kişiyi basit şok pozisyonu ezberiyle gereksiz hareket ettirmemelidir.

Sınıfta kanama sonrası baş dönmesi olan travmalı kişi ile solunum sıkıntılı kişi karşılaştırılır.

Bariyer, ekipman ve etkin bası

Kanla temas riskini azaltmak için eldiven ve uygun bariyer kullanılır. Kanama kontrolü sırasında kişiye ne yapılacağı anlaşılır anlatılır. İkinci kişi ekipmanı ve 112 çağrısını üstlenebilir; herkes pansuman ararken kanama kontrolü boşta kalmamalıdır. Öğrenci malzemenin bulunmadığını açık söyler ve güvenli seçenekleri kullanır. Görev paylaşımı hem kurtarıcı güvenliğini hem hızlı müdahaleyi destekler. Sonrasında el hijyeni ve maruziyet varsa uygun bildirim süreci unutulmaz; bariyer tehlikeyi sıfırlamaz. Hemostatik pansuman ve yara tamponlama bazı ciddi kanamalarda eğitimli kişi tarafından kullanılabilen ek yöntemlerdir. Bunlar bütün yaralara gelişigüzel materyal doldurma anlamına gelmez. Anatomik yer, eğitim ve uygun ekipman belirleyicidir. Bu sunum kapsamı gerekçeyi ve sınırı açıklar; özel uygulama için gözetimli eğitim gerekir. Öğrenci hangi yöntemi bilmediğini söyleyerek doğru yardım çağırabilir. Malzeme adı öğrenmek cihaz veya tamponlama yetkinliği kazandırmaz; kanama kontrolü ve değerlendirme sorumluluğu ekiple birlikte yürütülür.

Bası uygulayan kişi görevini bırakacaksa yerine geçen kişi önce hazır olmalıdır.

Açık göğüs yarası: farklı güvenlik

Açık göğüs yarası, sıradan yüzeysel kesikle aynı örtme kuralına indirgenmez. RCUK 2025, yaranın dış ortamla hava iletişimini engelleyecek sıradan kapatma yapılmamasını belirtir. 112 çağrılır ve solunum izlenir. Yalnız ilgili eğitim ve uygun özel ekipman varsa hava çıkışına izin veren pansuman kullanılabilir; tıkanma izlenmelidir. Öğrenci gelişigüzel hava geçirmez plastik kapatma tekniği öğretmez. Yerel kanama kontrolü ve solunum gereksinimi yetkili yönlendirmeyle birlikte ele alınır; özel yara tamponlanmaz. Kopan bir beden parçası varsa önce kişinin ağır kanaması kontrol edilir. Parça temiz, su geçirmeyen kap veya torbada soğuk tutulur; doğrudan buza temas ettirilmez ve dondurulmaz. RCUK, parçanın nemlendirilmiş temiz örtüyle sarılıp kapalı torbaya alınmasını ve dıştan soğutulmasını açıklar. Kişiyle aynı sağlık kuruluşuna ulaştırılması hedeflenir. Öğrenci parçayı aramak için kişiyi yardımsız bırakmaz. Zaman ve kimlik bağlantısı devirde korunur; bağımsız cerrahi yeniden birleştirme kararı verilmez.

Özel yara kartlarında açık göğüs yarası, saplanmış cisim ve kopan parça karşılaştırılır.

Görünür kan yoksa da risk olabilir

İç kanama vücut boşluğu veya dokular içinde olabilir; dışarıdan kan görülmesi zorunlu değildir. Çarpma veya düşme sonrası yeni kötüleşme, ağrı ve dolaşım bozukluğu belirtileri ciddiye alınır. Öğrenci sağlam görünen cildi güvence olarak kullanmaz. İç kanamanın yerini kendi başına tanımak beklenmez; olay mekanizması ve değişen genel durum acil değerlendirme için aktarılır. Bu bölüm sonraki travma haftasına köprüdür; dış kanama kontrolü başarılmış olsa da kişinin bütün durumu izlenir. İç kanama şüphesinde ilk yardımcı dış basıyla görünmeyen kanamayı tedavi edemez. Amaç erken acil yardım, gereksiz hareketten kaçınma, ısı kaybını azaltma ve solunum/yanıt izlemdir. Kişinin gözlenen kötüleşmesi ile olay zamanı birlikte aktarılır. Belirtilerin hemen görünmemiş olması değerlendirme ihtiyacını dışlamaz. Sınıf senaryosunda ilk anda konuşan, sonra baş dönmesi ve yanıt azalması gösteren kişi kullanılır. Öğrenci olay bitti varsayımı yerine yeni bulgunun önceliği nasıl değiştirdiğini açıklamalıdır.

Bilinen ilaç ve hastalık bilgisi sağlık ekibine yardımcı olabilir; öğrenci kanamaya neden olan ilacı kesinleştirmez veya ilaç kesme kararı vermez.

Kanama istasyonunda birlikte karar

İstasyonda bir öğrenci kanama kontrolünü, ikinci kişi çağrı ve ekipmanı, gözlemci durum ve zamanı izler. Eğitim malzemesi gerçek dolaşımı kısıtlamayan görev simülatörüdür. Performans kontrol listesinde doğrudan bası, yardım, turnike gereksiniminin doğru gerekçesi ve kişinin bütün değerlendirmesi yer alır. Hız, güvenlikten bağımsız puanlanmaz. Öğrenci kanama durdu sonucunu yalnız bez görünümünden değil senaryo bulgularından açıklamalıdır. Gerçek olay yeterliliği için sunum bilgisiyle birlikte gözetimli uygulama gereklidir. Başlıca hatalar, basıyı sürekli kaldırmak, turnikeyi sıradan kesikte seçmek, eklem üzerine yerleştirmek, gevşetmek ve uygulama zamanını kaydetmemektir. Gruplar her hatanın kontrol veya devir güvenliğini neden bozduğunu açıklar. Eğitici bir düzeltme hedefi seçtirerek kısa tekrar denemesi yaptırır. Güç kullanımı gerçek kişide prova edilmez. Yanıt yalnız doğru sözcüklerden oluşmamalıdır; öğrencinin yardımın etkisini izleyip yeni kötüleşmeyi fark etmesi gerekir. Böylece teknik, karar ve ekip iletişimi aynı görevde birleşir.

Çıkış görevinde kanama, şok bulguları ve yardım devri için tek sayfalık karar haritası hazırlanır.

Kaynaklar

Resuscitation Council UK · First Aid Guidelines · Control of life-threatening bleeding (2025) ↗

Therese Djärv, Jessica Rogers, Federico Semeraro ve ERC First Aid Writing Group · European Resuscitation Council Guidelines 2025 First Aid (2025) ↗

American College of Surgeons · Get Trained · ACS Stop the Bleed (t.y.) ↗

American Red Cross · Bleeding (Life-Threatening External) (t.y.) ↗

American Red Cross · Bleeding (Life-Threatening Internal) (t.y.) ↗

NHS · Cuts and grazes (2026) ↗

T.C. Sağlık Bakanlığı · Giresun İl Ambulans Servisi Başhekimliği · 112 Arandığında Dikkat Edilmesi ve Yapılması Gerekenler (t.y.) ↗

9. hafta · Kırıklar, omurga ve yumuşak doku yaralanmaları

Kırık şüphesi

Kırık, kemiğin bütünlüğünün bozulmasıdır; çatlak ve tam kırılma aynı güvenlik çerçevesinde değerlendirilir. Ağrı, şişlik, şekil değişikliği veya işlev kaybı şüpheyi artırır. Görünür şekil bozukluğu olmaması kırığı dışlamaz. Öğrenci kırığın adını bulmaya çalışırken kişinin solunumunu ve ciddi kanamasını atlamamalıdır. İlk yaklaşımda olay mekanizması, genel durum ve etkilenen bölge birlikte değerlendirilir; kesin tanı için sağlık kuruluşunda inceleme gerekir. Kişinin parmaklarını oynatabilmesi veya kısa süre ayakta kalabilmesi kırık bulunmadığını kanıtlamaz. Ağrılı bölgeyi deneme amacıyla tekrar tekrar hareket ettirmek de tanı yöntemi değildir. Güvenli öğrenci kararı, yaralanmayı olası kırık gibi koruyup uygun sağlık değerlendirmesine yönlendirmektir. Açık yarada görülen kemik geri itilmez. Ağır kanama ve dolaşım bozukluğu varsa yerel yaralanmadan önce yaşamı tehdit eden sorunların kontrolü başlatılır.

Sınıfta iki kart karşılaştırılır: bileği ağrıyan ama genel durumu iyi öğrenci ile kalça ağrısı, solukluk ve terleme gösteren yaşlı birey.

Hareketin sınırlandırılması

Yaralı uzuv bulunduğu konumda desteklenir; kişi ağrılı bölgeyi kullanmaya zorlanmaz. Uygun yumuşak malzeme hareketi azaltırken rahatlık sağlayabilir. İlk yardımcı şekli düzeltmek, çıkığı yerine oturtmak veya çekme uygulamak için yetkilendirilmiş sayılmaz. Destek ihtiyacı kişinin genel durumu ve yaralanma yerine göre belirlenir. Öğrenci neden yardım istediğini açıklayabilir; profesyonel müdahalenin yerini bağımsız manipülasyonla doldurmaya çalışmaz. Destek bir işlem adı değil, hareketi ve yeni zararı azaltma amacıdır. Eğitimsiz kişinin karmaşık atel yapması acil çağrıyı geciktirebilir veya dokulara ek bası oluşturabilir. Eğitim varsa uygun malzeme ve yerel protokol kullanılır. Yaralanmanın uzağındaki el veya ayakta renk, sıcaklık ve duyum karşılaştırılır. Yeni uyuşma, soğukluk ya da renk değişimi kaydedilir; sıkı destekle bunları artırmamak gerekir. Bulgular sağlık ekibine aktarılır.

Uygulama istasyonunda öğrenciler bir model uzvu destekler ve önceki duyum kartıyla sonraki kartı karşılaştırır.

Baş ve omurga riski

Düşme, yüksekten atlama, trafik kazası veya ağır cisimle ezilme baş ve omurga yaralanması olasılığını artırır. Boyun ağrısı, yeni uyuşma veya güçsüzlük ek kaygı doğurur; bulguların yokluğu bütün riski dışlamaz. Kişiye hareket etmemesi anlaşılır biçimde anlatılır. Uyanık ve iş birliği yapabilen kişinin boynunu rahat, kararlı konumda kendisinin tutması desteklenir. Zorla standart pozisyona getirme güvenli yaklaşım değildir. Omurga kaygısı, hava yolu ve solunum gereksinimini ortadan kaldırmaz. Yanıtsız kişide gerekli hava yolu açılması yaşamı koruyan önceliktir. RCUK bu kararı hareketi mümkün olduğunca azaltarak uygulamayı belirtir. Çene itme veya ekipçe dönme gibi teknikler ayrıca gözetimli beceri eğitimi gerektirir. Öğrenci teknik yeterliliğini varsaymaz; 112 yönlendirmesi ve uygun yardım kullanılır. Gereksiz döndürme ile yaşam kurtarıcı zorunlu hareket birbirinden ayrılır.

Karar kartında kişi yüzüstü, yanıtsız ve hava yolu erişimi yetersizdir.

Burkulma ve yumuşak doku

Burkulma bağ dokusunun, zorlanma ise kas veya tendonun yaralanmasını anlatır. İlk olay anında bu adları kesinleştirmekten çok ağrılı bölgeyi korumak önemlidir. Aktivite durdurulur; kişi ağrıya rağmen yürümeye veya egzersize zorlanmaz. Erken soğuk uygulama ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir ancak kırığı tedavi etmez. Ciddi şişlik, kullanamama veya kötüleşme sağlık değerlendirmesi gerektirir. Aynı belirti birden fazla yaralanmada görülebilir. Soğuk paket doğrudan cilde konmaz; ince kuru örtüyle uygulanır ve cilt izlenir. NHS, uygulamayı en fazla yirmi dakika olarak açıklar; sürekli uzun uygulama doğru değildir. Bu üst sınır her kişinin aynı süreyi güvenle tolere edeceği anlamına gelmez. His kaybı veya dolaşım kaygısında ek dikkat ve profesyonel görüş gerekir. Öğrenci ilk yardım korumasını kişiye özel rehabilitasyon reçetesiyle karıştırmaz; dönüş zamanı bağımsız belirlenmez.

Atölyede ayak bileği incinen kişi önce yalnız burkulma etiketiyle sunulur.

Baş çarpmasından sonra izlem

Baş çarpması sonrası düşünme, hatırlama veya davranış değişikliği önemlidir. Baş ağrısı, baş dönmesi, görme değişikliği ve bulantı da değerlendirilir. Kişinin hemen konuşabilmesi, daha sonra kötüleşmeyeceğinin kanıtı değildir. Öğrenci fiziksel aktiviteyi durdurur ve sağlık değerlendirmesi ihtiyacını belirtir. Hafıza kaybı ya da olayın hatırlanmaması kayda değer bilgidir. Tek bir belirtiye dayanarak kesin sarsıntı tanısı veya güvenli geri dönüş kararı verilmez. Yanıt azalması, nöbet veya yeni tek taraflı güçsüzlük acil değerlendirmeyi gerektiren bulgulardır. Baş yaralanmasında bilinen antikoagülan ve bazı antiplatelet ilaçlar sağlık ekibinin risk değerlendirmesinde önemlidir. NICE bu bilgiyi yönlendirme kararında kullanır; öğrenci görüntüleme emri veya ilaç kesme kararı vermez. İlaç adı bilinmiyorsa belirsizlik dürüstçe aktarılır. Alkol kullanıldığı tahmini ciddi kafa yaralanmasını açıklanmış kabul etmek için yeterli değildir.

Öğrenci devir metnine olay saati, ilk yanıt durumu, sonraki değişiklik ve bilinen ilaç bilgisini ekler.

Yaşlı bireyde düşmenin bağlamı

Yaşlı bireyde küçük görünen düşme önemli yaralanmayla birlikte olabilir. Kalça ağrısı ve ayağa kalkamama, kişiyi denemek için yürütme gerekçesi değildir. Genel durum, baş çarpması ve kullanılan ilaçlar sorgulanır; solunum ile ciddi kanama öncelikleri korunur. Yaralanmanın görünüşünden riskin küçük olduğu sonucu çıkarılmaz. Öğrenci kişiyle doğrudan konuşur, bakım verenin bilgisini destek olarak kullanır. İlk değerlendirme kişiyi zorlamadan ve mahremiyetini koruyarak yapılır. Pelvis ve üst bacak yaralanmaları dışarıdan az belirti verse de ciddi olabilir. Öğrenci bölgeyi tekrar tekrar sıkıştırarak kırık aramaz ve ayağı çekerek uzunluk eşitlemez. Uygun acil yardım çağrısı yapılır; güvenli destek, ısı kaybını azaltma ve genel durum izlemi sürdürülür. Kırık şüphesinde bacağı rutin yükseltme, burkulmadaki önerinin otomatik aktarılması değildir. Pozisyon kişinin yaralanması ve yaşamı koruyan gereksinimleriyle birlikte değerlendirilir; profesyonel ekip yönlendirmesi kullanılır.

Önceden hareket veya konuşma kısıtlılığı olan kişinin yeni bulgusu başlangıç durumuyla karşılaştırılır.

Taşıma kararı olay yerine bağlıdır

Bulunduğu yer güvenliyse yaralı kişiyi hızlıca ayağa kaldırmak yardımın göstergesi değildir. Gereksiz hareket ağrıyı ve yaralanmayı artırabilir. Buna karşılık yangın veya canlı trafik gibi doğrudan tehlike varsa yerinde bırakmak da güvenli olmayabilir. Karar, çevresel risk ve yaşamı koruma gereksinimine göre verilir. Öğrenci riskleri açık söyler, yardımcı çağırır ve kendi eğitim sınırına uygun en az gerekli hareketi planlar. Taşıma gösterisi yapılmaz. Personeli beklemek pasif kalmak değildir; kişiyle iletişim, solunum izlemi, ciddi kanama kontrolü ve tehlikeyi yönetmek sürer. Kişi normal solumayı kaybederse TYD önceliği yeniden değerlendirilir. Omurga şüphesinde rutin kurtarma pozisyonu otomatik uygulanmaz. Kişinin bulunduğu konum, hava yolu ihtiyacı ve uzman yönlendirmesi birlikte kullanılır. Aynı pozisyonun bütün yaralanmalarda güvenli olduğu düşüncesi sorgulanır. Her yeni bulgu yardım planını güncelleyebilir; kararın zaman bilgisi tutulur.

Fizyoterapi ve iş uğraşı terapisi öğrencisi egzersize dönüşü, eklem mobilizasyonunu veya yük verme planını ilk yardım aşamasında bağımsız düzenlemez.

Travmada yapılandırılmış devir

Devirde mekanizma, olay zamanı ve gözlenen yaralanma bölgesi açıklanır. Kişinin ilk ve güncel yanıtı, solunumu, ciddi kanaması ve yeni duyum değişiklikleri eklenir. Yapılan destek ile sonrasındaki değerlendirme somut anlatılır. Kırığın türü doğrulanmadıysa kesin ad kullanılmaz. Sağlık ekibinin kararını destekleyen veri, öğrencinin tahmininden ayrılır. Kişinin kimliğiyle bağlantılı bilgiler yalnız bakım için gereken kapsamda paylaşılır; yarışma ekranına gerçek hasta kaydı konmaz. Bir zaman çizgisinde düşme, ilk yanıt ve sonraki uyuşma ayrı işaretlenir. Böyle bir kayıt yalnız son durumu söylemekten daha açıklayıcıdır. Öğrenci yeni bulgunun ne zaman başladığını bilmiyorsa yaklaşık veya bilinmiyor ifadesini kullanır. Devir sırasında kişi güvenli gözlem altında kalır; herkes belgeye odaklanıp solunumu bırakmaz. Kapalı döngü iletişimle görev alındığı doğrulanır. Kayıt, klinik tanının yerine geçmez fakat değişen durumu görünür kılar ve yardımın sürekliliğini destekler.

Hafta sonrası görev, gerçek yaralanma oluşturmak yerine yazılı olay kartıyla yapılır.

Kaynaklar

American Red Cross · Muscle, Bone and Joint Injury (t.y.) ↗

Resuscitation Council UK · First Aid Guidelines (2025) ↗

NHS · Sprains and strains (2024) ↗

NHS · Broken leg (2025) ↗

NICE · Head injury: assessment and early management · NG232 (2023) ↗

Therese Djärv ve ERC First Aid Writing Group · European Resuscitation Council Guidelines 2025 First Aid (2025) ↗

T.C. Sağlık Bakanlığı · Giresun İl Ambulans Servisi Başhekimliği · 112 Arandığında Dikkat Edilmesi ve Yapılması Gerekenler (t.y.) ↗

10. hafta · Yanıklar, sıcak ve soğukla ilişkili aciller

Termal yanık

Termal yanık, alev, sıcak yüzey, sıcak sıvı veya buharın dokuda oluşturduğu hasarı anlatır. İlk hedef devam eden ısı temasını güvenle durdurmaktır. Elektrik ve kimyasal olaylar aynı güvenlik adımlarına indirgenmez. Yanık bölge değerlendirilirken kişinin solunumu, yanıtı ve diğer yaralanmaları da izlenir. Görünür cilt hasarı bütün olayın ciddiyetini tek başına göstermez. Öğrenci önce kendini tehlikeye sokmadan yaklaşılabildiğini doğrular; yardım çağrısını gerektiğinde eş zamanlı başlatır. Termal yanık mümkün olduğunca erken serin akan suyla yirmi dakika soğutulur. NHS bunu olaydan sonraki üç saat içinde başlatmayı da yararlı çerçevede açıklar; gecikmiş kişi için hiç fayda yok varsayımı kurulmaz. Bölge çevresindeki takı ve giysiler güvenle çıkarılır; yapışan materyal çekilmez. Soğutulan bölge ile kişinin kalan bedeninin ısı korunması ayrı düşünülür. Özellikle geniş yanıkta bütün kişiyi üşütmek güvenli bir hedef değildir.

Öğrenciler termal yanık kartında diş macunu sürme, tereyağı koyma, kabarcığı patlatma ve önce fotoğraf çekme önerilerini gerekçeleriyle eler.

Ciddiyet göstergeleri

Yanık değerlendirmesinde derinlik, etkilenen alan ve anatomik yer birlikte önemlidir. Yüzeysel, kısmi kalınlık ve tam kalınlık terimleri hasarın hangi doku katmanlarına ulaştığını anlatır. İlk yardımcı renk veya ağrıdan kesin derinlik tanısı koymaz. Çok ağrılı olması ağır, az ağrılı olması hafif kuralı güvenilir değildir. Yüz, el, genital bölge veya büyük alan tutulumu sağlık değerlendirmesi ihtiyacını artırır; genel durum her zaman önceliklidir. Yanık bölgesi küçük görünse bile özel anatomik yer veya mekanizma riski değiştirebilir. Yaşlılık, ek hastalık ve eşlik eden travma da kararın bağlamıdır. Öğrenci yüzde hesabına zaman harcayıp solunum sorunu olan kişide çağrıyı geciktirmez. Derin veya geniş yanık ve elektrik ya da kimyasal hasar acil değerlendirme gerektirir. Bu ders sıvı tedavisi formülü, antibiyotik seçimi veya cerrahi karar öğretmez; güvenli yönlendirme ve destek kapsamını korur.

Kapalı alandaki yangın sonrasında yüz yanığı veya solunum güçlüğü duman etkilenmesini düşündürür ve acil çağrı gerektirir.

Sıcak çarpması

Sıcak ortam veya yoğun efor sırasında yeni kafa karışıklığı, yönelim bozukluğu, nöbet veya yanıtsızlık sıcak çarpması kaygısı yaratır. Kişinin terli olması bunu dışlamaz; CDC hem kuru sıcak cildi hem yoğun terlemeyi belirti olarak açıklar. İlk yardımcı kesin sıcaklık ölçümünü bekleyip yardımı geciktirmez. Aktivite durdurulur, 112 çağrılır ve kişi güvenle daha serin alana alınır. Yaşamı koruyan yanıt ve solunum değerlendirmesi eş zamanlı sürer. Sıcak bitkinliğinde baş dönmesi, susuzluk, halsizlik ve yoğun terleme görülebilir. Bulgular başka acillerle de örtüşür; ilk etiket güvence sağlamaz. Yeni bilinç veya davranış değişikliği ortaya çıkarsa daha ciddi acil yaklaşımı gerekir. Tam uyanık ve güvenle yutabilen kişide ağızdan sıvı uygun olabilir; yutma güvenliği olmayan kişiye verilmez. Öğrenci bitkinlik ile çarpma arasında kesin laboratuvar tanısı koymaz, gözlenen kötüleşmeyi fark ederek kararını günceller.

Şüpheli sıcak çarpmasında soğutma acil çağrıyla birlikte hemen başlar.

Hipotermi ve donma

Hipotermi bütün bedenin tehlikeli ısı kaybıdır; donma ise belirli dokunun donarak hasarlanmasıdır. Aynı kişide birlikte görülebilirler fakat bakım öncelikleri aynı değildir. Titreme, konuşma değişikliği, yavaş solunum ve kafa karışıklığı soğuk bağlamında önemlidir. Yalnız dağ gezisinde değil, soğuk evde yaşayan yaşlı kişide de risk bulunur. Öğrenci terimi doğrulamak için özel ölçüm beklemez; acil yardım ve daha fazla ısı kaybını önleme başlatılır. Kişi mümkünse güvenle rüzgârdan ve soğuk zeminden korunmuş alana alınır. Islak giysiler nazikçe uzaklaştırılır, kuru örtü ve zemin yalıtımı kullanılır. Sıcak banyoya sokmak veya kolları bacakları kuvvetle ovmak önerilen ilk yardım değildir. Yanıt ve solunum düzenli izlenir; normal solunum yoksa önceki TYD becerileri devreye girer. Sıcak alkollü içecek güvenli ısıtma sayılmaz. Ağızdan içecek yalnız tam uyanık ve güvenle yutabilen kişide düşünülür.

Donmuş bölge uyuşuk, sert veya renk değiştirmiş olabilir; kabarcıklar gelişebilir.

Soğutma sonrası yanığı korumak

Soğutma tamamlandıktan sonra yanık uygun temiz, yapışmayan örtüyle gevşekçe korunabilir. NHS'in şeffaf film önerisi yaranın üzerine koymayı anlatır; uzuv çevresine sıkı sarma değildir. Yüze gelişigüzel film yerleştirilmez. Örtme soğutmanın yerine geçmez ve solunumu engellemez. Yapışkan bant doğrudan yanık üzerine uygulanmaz; kabarcıklar açılmaz. Sağlık değerlendirmesi gereken kişi örtü güzel göründüğü için bakım dışında bırakılmaz. Uygulamanın hedefi ek teması azaltmaktır. Şişme geliştikçe yüzük veya saat gibi dar materyaller sorun oluşturabilir. Güvenle çıkarılabilenler erken uzaklaştırılır; dokuya yapışmış materyal zorlanmaz. Öğrenci yara temizleme ve ölü doku çıkarma işlemlerini uygulamaz. Hangi materyalin çıkarıldığı ve soğutmanın başlangıç zamanı devirde belirtilir. Ağrı azalması hasarın sona erdiğinin kanıtı değildir. İlk yardım planı yanık bölgesiyle birlikte kişinin yanıtı ve solunumu üzerinden sürdürülür; yeni kötüleşme çağrıya eklenir.

Geniş bir termal yanığı soğuturken sağlam bölgeler kuru ve sıcak tutulmaya çalışılır.

Soğuk acilinde izlem ve nazik yardım

Soğukta kalan kişinin titremesi tek başına bütün durumu göstermez. Yanıt, konuşma ve solunum değişikliği daha geniş değerlendirme gerektirir. Kişi giderek uykulu veya kafa karışık oluyorsa titremesinin azalması rahatladığının kanıtı kabul edilmez. Acil yardım çağrısı ve güvenli ısı koruması sürdürülür. Öğrenci kişiyi yoğun egzersize veya hızlı yürümeye zorlamaz. Sakin iletişim kurarken değerlendirme aralıkları ve gözlenen değişiklikleri zaman çizgisinde tutar; kişiyi yalnız bırakmaz. Isı kaybı yalnız hava sıcaklığından etkilenmez; ıslak giysi, rüzgâr ve zemine temas da önemlidir. Bu nedenle kuru örtü, rüzgâr engeli ve zemin yalıtımı farklı yolları hedefler. Isıtıcı cihaz varsa kullanımı eğitim ve üretici talimatlarına uygun olmalıdır; duyum azlığı yanık riskini gizleyebilir. Doğrudan sıcak cisim temasından kaçınılır. Öğrenci etkin bakım ile aşırı hızlı ısıtmayı ayırır ve mevcut koşullarda hangi ısı kaybını önce azaltacağını açıklar.

Öğrenciler ıslak mont, çıplak zemin ve rüzgâr bulunan açık alan resmini inceler.

Riskli bağlam: yaşlı bakım ve efor

Yaşlı bireyler sıcak değişimine gençler kadar kolay uyum sağlayamayabilir. Kronik hastalık, bazı ilaçlar, sosyal yalnızlık ve serin ortama erişim güçlüğü riski artırabilir. Öğrenci yalnız susuzluk bildirimini bekleyerek izlem yapmaz. Yeni davranış değişikliğini kişinin olağan haliyle karşılaştırır. Yoğun eforla ilişkili sıcak çarpması yalnız en sıcak günde ortaya çıkmaz; aktivite bağlamı da önemlidir. Risk bilgisi kesin tanı değildir ama erken fark etmeyi destekler. Kalp veya böbrek hastalığı nedeniyle sıvı kısıtlaması olan kişiye herkesle aynı yüksek içme hedefi verilmez. CDC bu kişilerin miktarı kendi sağlık profesyoneliyle görüşmesini önerir. Öğrenci ilaç kesme, tuz tableti verme veya sıvı reçetesi yazma kararı almaz. Planlı koruma ile acil durumda yutma güvenliği farklı sorulardır. Yeni yanıt azalması varsa ağızdan sıvı yerine acil yardım ve yaşamı koruyan değerlendirme önceliklidir; risk bilgisi devirde aktarılır.

Bakım ortamı için gölge, serin alan, ulaşılabilir içme suyu ve kontrol ziyaretleri birlikte planlanır.

Çevresel acillerde ortak karar çerçevesi

Termal yanıkta yerel hasarlı bölge soğutulur; sıcak çarpmasında bütün kişinin aşırı ısısı hızla azaltılmaya çalışılır. Hipotermide ise daha fazla ısı kaybı önlenir. Aynı su veya örtü sözcüğünün üç olayda farklı amaç taşıdığı açıklanır. Öğrenci müdahaleyi ezberlenmiş malzemeye göre değil mekanizma ve genel duruma göre seçer. Güvenli yaklaşma, 112 ve solunum izlemi bütün çerçevelerde korunur. Yeni bulgu varsa önceki plan yeniden değerlendirilir. Devirde maruziyet türü, süresi, olay zamanı ve kişinin başlangıç durumuyla güncel durumu ayrılır. Soğutma veya ısı korumasının ne zaman başladığı söylenir; kesin ölçülmeyen sıcaklık tahmin gibi sunulmaz. Kullanılan yöntem ve kişinin tepkisi eklenir. Elektrik veya kimyasal olayda ortam güvenliğinin belirsizliği açıkça belirtilir. İlk yardımcı tanıyı tamamlamayı beklemeden gerekli acil bilgiyi aktarır; mahremiyet korunur ve gerçek hasta görüntüsü yarışma materyali olarak paylaşılmaz.

Çıkış görevinde her öğrenci üç olay için bir yanlış müdahale ve onun güvenli alternatifini yazar.

Kaynaklar

NHS · Burns and scalds (2026) ↗

Resuscitation Council UK · First Aid Guidelines (2025) ↗

CDC · National Institute for Occupational Safety and Health · Heat-related Illnesses (2026) ↗

NHS · Hypothermia (2023) ↗

NHS · Frostbite (2025) ↗

American Red Cross · Burns: How To Help (t.y.) ↗

American Red Cross · Red Cross Guidelines Resource Center · Hypothermia, Frostbite and Care of Thermal Burns (t.y.) ↗

CDC · National Center for Environmental Health · Heat and Older Adults (Aged 65+) (2024) ↗

11. hafta · Bilinç değişikliği, nöbet ve inme

Bilinç değişikliği

Bilinç değişikliği yalnız tamamen yanıtsız kalmak değildir; yeni kafa karışıklığı, uygunsuz yanıt veya davranış değişikliği de önemlidir. Başlangıç durumu ile güncel durum karşılaştırılır. Nedeni inme, nöbet, glukoz düşüklüğü, travma veya başka bir acil olabilir. İlk yardımcı bu olasılıkları kesin tanıya dönüştürmeden güvenli önceliği belirler. Kişiye kısa ve anlaşılır seslenilir; yanıtın içeriği, zamanı ve değişimi gözlenir. Yeni bulgu yaşlılık veya engellilikle otomatik açıklanmaz. Yanıtsız kişide erken acil çağrı ve normal solunum değerlendirmesi önceki haftaların akışına göre yapılır. Normal olmayan solunum veya gasping varsa TYD geciktirilmez. Normal soluyan ve travma kaygısı olmayan kişide uygun güvenli pozisyon değerlendirilir; izlem sürer. Bir kez yanıt alınması sonrasında takip gereksiz değildir. Öğrenci kişiyi ağrılı uyarıyla sınamayı rutin yöntem olarak kullanmaz. Belirsiz nedeni araştırırken solunum ve ciddi kanama gibi yaşamı tehdit eden bulgular atlanmaz.

Sınıfta sarhoş olduğu söylenen fakat yanıtı azalan kişinin kartı kullanılır.

Nöbet sırasında güvenlik

Nöbet beyindeki olağandışı elektriksel etkinliğin hareket, farkındalık veya davranışta geçici değişiklik oluşturmasıdır. Bütün nöbetlerde yaygın kasılma görülmez; dalma ve yanıt bozulması da olabilir. Nöbet görmek kişinin epilepsi tanısı olduğunu kanıtlamaz. İlk yardım hedefi zorla kasılmayı durdurmak değil, ek yaralanmayı önlemektir. Çevredeki sert ve tehlikeli eşyalar uzaklaştırılır, mümkünse baş yumuşak destekle korunur. Kişi yalnız bırakılmaz; gözlem ve zaman bilgisi sürdürülür. Kişinin kolları ve bacakları tutulup bastırılmaz; ağzına cisim, parmak veya sıvı konmaz. Dilini yutacağı korkusu bu girişimleri haklı kılmaz. İlk nöbet, beş dakikayı aşma, arada toparlanmadan tekrar, yaralanma veya solunum sorunu acil yardım nedenleridir. İlk nöbette beş dakika bekleme kuralı yoktur. Bilinen epilepside kişiye özel plan bulunabilir; yalnız bunu bilen ve gerekli eğitimi olan kişi plan kapsamındaki yardımı verebilir.

Gözlemci başlangıç ve bitiş saatini, belirgin hareketi ve sonrasındaki yanıtı kaydeder.

İnmenin tanınması

İnmede beyin kanlanması tıkanma veya damar kanaması nedeniyle bozulabilir. Ani yüz asimetrisi, bir kolda güçsüzlük veya konuşma değişikliği yetişkinlerde FAST çerçevesiyle fark edilir. Harfler yüz, kol, konuşma ve acil zaman kararını hatırlatır; Türkiye'de çağrı numarası 112'dir. Öğrenci bu ölçeği kesin tanı ya da bütün inme türlerini dışlayan test olarak kullanmaz. Bir önemli ani bulgu bile acil değerlendirmeyi gerektirebilir. Ani görme değişikliği, denge bozulması veya şiddetli yeni baş ağrısı FAST dışındaki önemli belirtiler olabilir. İlk yardımcı yalnız yüz ve kol normal diye ciddi nörolojik acili dışlamaz. Belirtilerin başlangıcı ve kişi en son ne zaman olağan durumdaydı bilgisi ayrı alınır. Kesin zaman bilinmiyorsa uydurulmaz. Acil çağrı gerekli bilgiyi toplamak için ertelenmez; ikinci kişi zaman ve başlangıç bilgisini öğrenirken çağrı sürdürülebilir. Değerlendirme hızlı ama düzenli olmalıdır.

Konuşma güçlüğünün birkaç dakika sonra geçmesi güvence değildir.

Hipoglisemi olasılığı

Diyabet veya yetersiz beslenme bağlamında ani terleme, titreme, davranış değişikliği ve yanıt bozulması düşük glukoz olasılığını düşündürebilir. Aynı belirtiler başka acillerde de bulunabilir; ilk yardımcı yalnız bu görünümle kesin neden belirlemez. Ölçüm mümkün ve kişi eğitimliyse yardımcı veri elde edilir fakat gerekli acil çağrı geciktirilmez. Glukoz değeri, ölçüm zamanı ve kişinin klinik durumu birlikte değerlendirilir. Sayı genel durum izleminin yerine geçirilmez. RCUK 2025, uyanık ve güvenle yutabilen yetişkinde ağızdan on beş ile yirmi gram glukoz veya dekstroz önerir. Ambalajdaki karbonhidrat miktarı ile tablet sayısı ayrılır; bütün markalarda aynı sayı varsayılmaz. Belirtiler düzelmiyorsa on beş dakika sonra yeniden değerlendirme yapılır ve uygun tekrar yardımı düşünülür. Bu ilk yardım desteği insülin dozunu değiştirme veya tanı koyma yetkisi değildir. Durum kötüleşirse acil yaklaşım önce gelir.

Yanıtsız veya güvenle yutamayan kişiye ağızdan şeker, jel, su ya da yiyecek verilmez.

Nöbetten sonraki değerlendirme

Kasılma sonrasında kişi uykulu veya şaşkın olabilir; bu görünüm solunumun değerlendirilmesini gereksiz kılmaz. Yanıt ve normal solunum kontrol edilir. Normal soluyan, travma kaygısı olmayan ve tam uyanmamış kişi uygun yan pozisyonda korunabilir. Yutma güvenliği sağlanana kadar yiyecek ve içecek verilmez. Kişinin giderek toparlanması ile yanıtın yeniden kötüleşmesi ayrı yorumlanır. İlk yardımcı düzelme beklentisini sabit bekleme süresine dönüştürmez; gözlenen duruma göre davranır. Bazı kardiyak arrest başlangıçlarında kısa nöbet benzeri hareket görülebilir. Bu nedenle hareket bittiğinde yanıtsız ve normal solumayan kişi için epilepsi etiketiyle beklemek tehlikelidir. Önceki yetişkin TYD akışı uygulanır: erken 112, kaliteli bası ve mevcut OED. Kasılma sırasında güvenliği korumak ile kasılma sonrası arrest değerlendirmesi iki ayrı görevdir. Öğrenci süreyi kaydetmeye devam eder ama bu kayıt yaşam kurtaran eylemleri geciktirmez. Normal solunumun nasıl göründüğü yeniden hatırlatılır.

Rol canlandırmada ilk kart kasılma, ikinci kart normal solunum veya gasping seçeneklerinden birini gösterir.

İletişim, erişilebilirlik ve mahremiyet

Konuşma güçlüğü olan kişi mutlaka anlamıyor değildir. Kısa cümleler, tek soru ve yeterli yanıt süresi iletişimi destekler. İşitme veya görme gereksinimi dikkate alınır; bakım verenin bilgisi kişinin yerine konuşma izni sayılmaz. Yeni konuşma veya güç kaybı önceki durumla karşılaştırılır. İlk yardımcı kişiyi davranış etiketiyle küçük düşürmez. Gerektiğinde iletişim aracı erişilebilir tutulur; acil çağrı için gereken veri sakin ve somut dille aktarılır. NHS, tekerlekli sandalyede nöbet sırasında frenlerin uygulanmasını, mevcut güvenlik kemeri veya desteğin korunmasını ve kişinin nazikçe desteklenmesini belirtir. Kişiyi sırf nöbet var diye zorla sandalyeden çıkarma önerilmez. Başın çarpması önlenir ve tehlikeli çevre azaltılır. Yanıt ya da solunum gereksinimi değişirse yaşamı koruyan yaklaşım yeniden değerlendirilir. Öğrenci rutin günlük transfer bilgisini acil durumda otomatik uygulamaz; kişinin güvenliği, olayın koşulu ve eğitim sınırı birlikte düşünülür.

Önceden felç nedeniyle bir kolu güçsüz kişi için bakım veren olağan işlevi tarif eder.

İnme türü ve ilaç sınırı

İskemik inmede kan akımı tıkanmayla, kanamalı inmede damar yırtılması veya sızıntısıyla etkilenebilir. İlk yardım belirtileri bu türleri güvenle ayırmaya yetmez. Bu nedenle görüntüleme ve uzman değerlendirmesi tedavi kararının parçasıdır. Öğrenci erken fark etme, acil çağrı ve doğru zaman bilgisinde etkindir; hangi ilacın hangi türde uygun olduğunu olay yerinde bağımsız karara dönüştürmez. Aynı nörolojik görünümün farklı nedenleri olabileceği kararın güvenlik temelidir. American Stroke Association, şüpheli akut inmede aspirin alma önerisini desteklemez; bazı inmeler kanamalıdır ve aspirin zararı artırabilir. Öğrenci göğüs ağrısına ilişkin başka bir ilk yardım kuralını inme bulgularına otomatik aktaramaz. Daha önce reçeteli ilaç kullanımı ile yeni acilde ek doz verme farklı kararlardır. İlaçlar veya alerji biliniyorsa devirde söylenir; kişi kendi başına tedavi değişikliğine yönlendirilmez. İlk yardımcı klinik belirsizlikte güvenli çağrı ve izlemi sürdürür.

Gruplar üç sınır cümlesini değerlendirir: inmeden şüpheleniyorum, kesin kanamalı inme ve aspirin vereyim.

Nörolojik acilde yapılandırılmış devir

Devirde yeni yanıt değişikliği, konuşma veya hareket bulgusu somut anlatılır. Nöbet varsa başlangıç, süre, tekrar ve sonrasındaki durum eklenir. İnme kaygısında ilk belirti ile son olağan durum ayrı belirtilir. Glukoz ölçüldüyse değer ve zaman verilir; ölçülmediyse uydurulmaz. Öğrenci bütün bilgileri toplamak için acil çağrıyı bekletmez. Görev paylaşımıyla gerekli bilgi yardım sürerken edinilir; kişinin solunumu ve güvenliği gözlem altında kalır. Terleme ve kafa karışıklığı hipoglisemiyle, sıcak aciliyle veya başka bir nedenle ilişkili olabilir. Olay bağlamı yararlıdır fakat kesin dışlama sağlamaz. Öğrenci her durumda yanıt, normal solunum ve yutma güvenliğini tekrar değerlendirir. Uygun yardım yeni bulguyla değişebilir; oral yardım düşünülürken yanıt azalırsa hemen yeniden karar verilir. Devirde olasılık ile gözlem ayrılır. Bu yaklaşım tek belirtiye tutunma hatasını azaltır ve belirsizlik içinde eylem üretmeyi öğretir.

Hafta sonrası görevde öğrenci aynı kafa karışıklığı başlangıcından üç farklı olay yolu çizer: nöbet, ani tek taraflı bulgu ve uyanık diyabetli kişi.

Kaynaklar

Resuscitation Council UK · First Aid Guidelines (2025) ↗

CDC · National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion · First Aid for Seizures (2024) ↗

NHS · What to do if someone has a seizure (fit) (2023) ↗

NHS · Symptoms of a stroke (2024) ↗

NHS · Low blood sugar (hypoglycaemia) (2023) ↗

American Stroke Association · Aspirin and Stroke (2024) ↗

Resuscitation Council UK · Adult basic life support Guidelines (2025) ↗

American Red Cross · Seizures (t.y.) ↗

CDC · National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion · Treatment and Intervention for Stroke (2024) ↗

12. hafta · Zehirlenme, alerji ve boğulma

Zehirlenmede yaklaşım

Zehirlenme yutma, soluma veya deri ve göz temasıyla gelişebilir; ilk karar maddenin adından önce ortamın güvenliği ve kişinin yanıtı ile solunumudur. Yanıtsız, normal solumayan kişide güvenli koşulda 112 ve temel yaşam desteği başlatılır. Yanıtsız fakat normal soluyan kişide, travma şüphesi yoksa uygun yan pozisyon düşünülür; solunum izlenir. Ciddi solunum güçlüğü veya nöbette kesin madde tanısı beklenmez. Yutma öyküsünde kişi kusturulmaz, rastgele yiyecek veya içecek verilmez. Kusturma aspirasyon ve tekrar kimyasal teması artırabilir; süt, yoğurt veya ev yapımı karışım güvenilir antidot değildir. Belirti olmaması da güvenlik kanıtı değildir; bazı etkiler gecikebilir. Öğrenci madde, zaman ve gözlemi aktarır; antidot, aktif kömür veya ilaç dozu seçmez, uzman danışmanlığına erişimi sağlar.

Yanıtı azalan kişide ürün ambalajını bulmak için 112 ve solunum değerlendirmesi bekletilmez.

İnhalasyon ve temas

İnhalasyonda kurtarıcı güvenliği müdahalenin ön koşuludur; yoğun gaz, duman veya bilinmeyen kimyasal bulunan kapalı alana korunmasız girilmez. Basit maske ya da kokunun azalması güvenli giriş kanıtı değildir. Güvenli alandan 112’ye ortam ve etkilenen kişi sayısı bildirilir; profesyonel kurtarma beklenir. Kirli alandan çıkabilen kişinin yeniden girmesi önlenir. Deri veya göz temasında kimyasalın uzaklaştırılması ve uygun yıkama önemlidir; kirli giysi yeniden teması sürdürebilir. Kuru kimyasal güvenle uzaklaştırılır, yaygın korozif temasta bol serin veya ılık akan suyla yıkama geciktirilmez. Ürün bilgisi ve özel tehlike uyarısı uzmanlara aktarılır. Başka kimyasal, krem veya göz damlası rastgele uygulanmaz; kirli materyal başkalarına bulaştırılmaz.

Temizlik maddesi sıçrayan kişiye yardım edilirken kurtarıcı da ürüne çıplak elle temas etmez.

Anafilaksi

Anafilaksi hızlı gelişebilen, hava yolu, solunum veya dolaşımı tehdit eden ağır alerjik reaksiyondur. Besin, ilaç veya böcek teması sonrası boğazda daralma, ses değişimi, solunum güçlüğü veya baygınlık hissi acil şüphe oluşturur; deri bulguları bulunmayabilir. Yalnız kaşıntı ile yaşamı tehdit eden bulgu aynı öncelik değildir, fakat kişi yeniden değerlendirilir. Şüphede 112 geciktirilmez. Kişi ayağa kaldırılmaz veya yürütülmez; genellikle yatırılır, ciddi solunum güçlüğünde bacakları uzatılmış destekli oturuş gerekebilir. Kişinin kendisine reçete edilmiş adrenalin otoenjektörüne eğitim ve acil yönlendirme sınırında yardım edilir. Antihistaminik etkiyi beklemek temel acil yaklaşımın yerine geçmez; ilk yardımcı kesin tanı, ampul dozu veya damar yolu tedavisi seçmez.

Döküntü olmasa da yeni boğaz daralması ve baygınlık hissi bulunan kişide yardım bekletilmez.

Suda boğulma

Suda boğulma sıvıya dalma veya batma nedeniyle solunumun bozulmasıdır; olay mutlaka ölümle sonuçlanmaz. İlk karar güvenli kurtarmadır. Su kurtarma eğitimi bulunmayan kişi suya girmez; kıyıdan güvenli uzatma veya yüzdürme aracı atma ve profesyonel yardım tercih edilir. İyi yüzmek kurtarma eğitiminin yerine geçmez. Türkiye’de 112 çağrısı erken başlatılır, güvenli konum ve erişim bilgisi verilir. Kişi karaya güvenle çıkarıldığında yanıt ve normal solunum değerlendirilir. Yanıtsız ve normal solumayan erişkinde eğitimli, yapabilen kurtarıcı beş başlangıç soluğuyla başlayıp 30:2 temel yaşam desteği uygular. Suyu çıkarmak için karın basısı yapılmaz; bu gecikme ve kusma riskini artırır. Resüsitasyon güvenli alanda sürdürülür.

Can simidini atabilen öğrenci bu görevi yapar; eğitim almadan suya girip ikinci mağdur olmaz.

Maruziyet bilgisi ve 112–114 önceliği

Türkiye’de 112 acil yardım ve profesyonel müdahale zincirini, 114 UZEM ise zehirlenmeye ilişkin uzman danışmanlığını sağlar. Yaşamı tehdit eden bulguda 114 yanıtını beklemek için 112 geciktirilmez. Güvenli alanda ikinci kişi danışmanlık ve ürün bilgisini hazırlayabilir. Maddenin ticari adı, bilinen içeriği, yaklaşık miktar, maruziyet yolu ve zamanı aktarılır; bilinmeyen miktar kesin rakama çevrilmez. Kişinin yaşı, mevcut bulgusu ve başka etkilenen kişilerin bulunması önemli olabilir. Ambalaj güvenli erişimdeyse bilgisi veya etiketi paylaşılır; ürünü koklayarak veya tadına bakarak tanımaya çalışılmaz. Öğrenci hesapla toksik doz veya antidot seçmez. Verilen yönlendirme not edilir, durum değişikliği tekrar bildirilir ve değerlendirmeye erişimin gerçekleşmesi izlenir.

Bir kişi 112’yi ararken ikinci kişi temiz alandaki ürün etiketini hazırlar; kimse etiket için kirli odaya dönmez.

Kişisel otoenjektör yardımı ve izlem

Kişinin kendisine reçete edilmiş adrenalin otoenjektörü ağır alerjik reaksiyonda acil yardım zincirine erken katılır. Yardım kişinin planı, cihaz talimatı, ilk yardım eğitimi ve 112 yönlendirmesi sınırında sağlanır; ampulden doz çekme veya damar yolu tedavisi seçme bu dersin görevi değildir. Cihazlar aynı kullanım ayrıntısına sahip olmayabilir; dış uyluk uygulama alanı ve üretici yönergesi dikkate alınır. İlk uygulama zamanı kaydedilir. Bulgular beş dakika sonra sürüyorsa ikinci kişisel otoenjektör gereksinimi güncel kılavuz ve acil yönlendirmeyle değerlendirilir. Kişi ayağa kaldırılmaz; solunumu ve yanıtı izlenir. İyileşme acil değerlendirmeyi iptal ettirmez. Sınıfta iğnesiz, ilaçsız eğitim cihazı kullanılır; gözetimli uygulama sunumu okumaktan farklıdır.

Öğrenci eğitim cihazının talimatını okuyup yardım provasını yapar; gerçek ilaç veya iğneyle sınıf arkadaşına uygulama yapmaz.

Sudan çıkarıldıktan sonra TYD ve OED

Karaya çıkarılan erişkinin yanıtı ve normal solunumu hızla değerlendirilir. Yanıtsız ve normal solumuyorsa eğitimli, yapabilen kurtarıcı hava yolunu açıp beş başlangıç soluğu verir; ardından 30 bası ve iki soluk döngüsü sürer. Hipoksi nedeniyle soluklar önemlidir; soluk veremeyen kişi yardımı tamamen bırakmaz, 112 yönlendirmesiyle göğüs basısını sürdürür. Bası ve OED önceden öğrenilen güvenlik hedefleriyle uygulanır. Cihaz erişiminde göğüs hızla kurulanır, pedler çıplak deriye yerleştirilir; analiz ve şokta temas kesilir. Şok önerilmemesi normal dolaşım kanıtı değildir, cihaz komutuyla basıya dönülür. Su içinde bası yapılmaz; çocuk ve ileri kurtarma protokolleri erişkin algoritmasıyla tek reçeteye çevrilmez. Yaşam desteği profesyonel ekip devralana veya uygun değişim değerlendirilene kadar sürer.

OED hazırlanırken başka kurtarıcı yaşam desteğini sürdürür; göğüs kurutma bütün yardımı durduran uzun işe dönüşmez.

Yeniden değerlendirme, devir ve önleme

İlk yardım olayı tek müdahaleyle kapanmaz; yanıt, normal solunum ve yeni bulgular profesyonel ekibe kadar izlenir. Anafilaksi veya suda boğulma sonrası düzelme değerlendirme gereksinimini otomatik kaldırmaz. Sudan çıkarılan kişi ısı kaybından korunur; ıslak giysi uygun koşulda kuru giysiyle değiştirilir, resüsitasyon veya çağrı bekletilmez. Ekip devrinde olay zamanı, maruziyet veya sudan çıkarılma bilgisi, gözlenen bulgular ve yapılan yardım süreleri aktarılır; tanımlanabilir ayrıntı gereksiz kişilere yayılmaz. Önleme bireye dikkatli ol demekten daha geniştir: kimyasalların etiketli ve güvenli saklanması, bakım ortamında alerji planı, suya erişim kontrolü ve uygun gözetim ele alınır. Öğrenci olay sonrası eksikleri suçlama yerine uygulanabilir çevre düzenlemesine dönüştürür.

Devirde ürün bilgisi, ilk otoenjektör zamanı veya beş başlangıç soluğunun uygulanması açık anlatılır; olay görüntüsü sosyal medyada paylaşılmaz.

Kaynaklar

Resuscitation Council UK · First Aid Guidelines (2025) ↗

NHS · Poisoning (2025) ↗

NHS · Anaphylaxis (2023) ↗

CDC · National Center for Environmental Health · About Getting Clean (2026) ↗

World Health Organization · Drowning (2026) ↗

T.C. Sağlık Bakanlığı · 114 UZEM (t.y. (erişim 10.10.2026)) ↗

NHS · Acid and chemical burns (2024) ↗

Resuscitation Council UK · Adult basic life support Guidelines (2025) ↗

Carsten Lott; Vlasios Karageorgos; Cristian Abelairas-Gomez ve ERC çalışma grubu · European Resuscitation Council Guidelines 2025 Special Circumstances in Resuscitation (2025) ↗

Christopher A. Davis; Andrew C. Schmidt; Justin R. Sempsrott ve çalışma grubu · Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Treatment and Prevention of Drowning: 2024 Update (2024) ↗

Resuscitation Council UK · Anaphylaxis Working Group · Emergency treatment of anaphylactic reactions: Guidelines for healthcare providers (2021) ↗

CDC · National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH) · Non-occupational Uses of Respiratory Protection – What Public Health Organizations and Users Need to Know (2018) ↗

13. hafta · Güvenli taşıma ve bütünleşik senaryolar

Taşıma kararı

Taşıma kararı kişinin bulunmasını istediğimiz yere değil, güvenlik ve bakım gereksinimine dayanır. Ortam güvenliyse yaralıyı sırf daha rahat görünsün diye kaldırmak ek ağrı veya hasar oluşturabilir. Yangın, canlı trafik veya hava yoluna erişememe gibi durumlar ise hareket gereksinimini değiştirebilir. İlk yardımcı önce çevresel risk, yanıt, solunum ve ciddi kanamayı birlikte değerlendirir. Hangi bulgunun hareketi gerekli kıldığını açıklar; gereksiz transferi yardımın başarı ölçütü saymaz. Hareket gerektiğinde amaç bütün yolculuğu bağımsız tamamlamak değil, yaşamı koruyan gereksinimi eğitim sınırında karşılamaktır. Tehlikeli alana girerek ikinci yaralı oluşturmak güvenli çözüm değildir. Yardım çağrılır, mevcut güvenli güzergâh ve yeterli destek değerlendirilir. Omurga kaygısında gereksiz hareket azaltılır fakat gerekli hava yolu açılması önceliklidir. Günlük bakım transferi ile yeni travma sonrası kurtarma aynı yetkinlik değildir. Öğrenci özel teknik veya cihaz kullanımında bilmediği sınırı açık ifade eder.

Gruplara aynı düşme olayının güvenli oda ve duman etkilenmesi olan alan kartları verilir.

Ekip koordinasyonu

Ekipte çağrı, müdahale, ekipman ve izlem görevleri açık paylaşılır. Aynı anda herkesin ekipman araması kişinin bakımsız kalmasına yol açabilir. Bir kişi koordinasyonu sürdürür; görev belirli kişiye söylenir ve alındığı doğrulanır. Kapalı döngü iletişimde görev, tekrar ve tamamlanma bildirimi birbirini izler. Bu ders örneğinde 112'yi arıyorum yanıtı ile çağrı yapıldı bilgisi farklıdır. Ekip başarısı yalnız kişi sayısından değil, görevin gerçekten yürütülmesinden etkilenir. Planlanan hareket için kişinin desteğe katılma olanağı, ağrı, ekipman, yardımcı yeterliliği ve güzergâh birlikte değerlendirilir. Her işlem için evrensel iki veya dört kişi sayısı verilmez; risk ve ekipman talimatı belirleyicidir. Bütün yardımcılar hazır olmadan uygulama başlatılmaz. Güvenlik sorunu görünürse plan yeniden düzenlenir. Özel kaldırıcı, sedye ve omurga cihazının kullanımı ayrıca gözetimli eğitim gerektirir. HSE ilkeleri burada risk değerlendirme çerçevesi olarak kullanılır; Birleşik Krallık mevzuatı Türkiye yükümlülüğü sayılmaz.

Canlandırmada koordinatör bir kişiye çağrıyı, diğerine eğitim OED'sini getirip hazır olmasını söyler.

Engelliliğe uygun destek

Engellilik herkes için aynı destek gereksinimini oluşturmaz. Kişiye kendinizi tanıtıp nasıl yardım edilmesini istediğini sorarsınız; uygun yanıt yöntemiyle iletişim sürdürülür. Kısa cümle, yazılı bilgi veya iletişim aracı kişinin tercihine göre seçilebilir. Bakım veren başlangıç işlevi hakkında bilgi sağlar fakat kişinin kendi yanıtını otomatik olarak devralmaz. Yeni ağrı, güç kaybı veya davranış değişikliği eski engellilikle açıklanmış kabul edilmez. Güvenlik değerlendirmesi kişi merkezli yürütülür. Gözlük, işitme cihazı veya iletişim aracı güvenle erişilebilir tutulduğunda kişinin yardım sürecine katılımı kolaylaşabilir. Hareket desteği ve kişisel ekipman mümkün olduğunda kişiyle bağlantılı korunur. Bunun için yaşam kurtaran eylem geciktirilmez veya tehlikeli alana geri dönülmez. CDC bireysel hazırlık planını vurgular; kayıt listesinde bulunmak tek başına yardımın ulaşacağını garanti etmez. Öğrenci cihazın nasıl kullanılacağını kişiye sorar ve bilmediği özel düzeni zorlayarak değiştirmez. Gereksinim devirde belirtilir.

Atölyede üç iletişim kartı karşılaştırılır: işitme güçlüğü, görme kaybı ve yardımcı iletişim cihazı kullanımı.

Sağlık ekibine devir

Devir, kişinin bakımını devralacak ekibe gerekli bilgiyi anlaşılır sırayla aktarmaktır. Olay mekanizması, zaman ve başlangıç durumu açıklanır; güncel yanıt, solunum ve ciddi kanama bilgisi eklenir. Yapılan yardım ve kişinin buna tepkisi belirtilir. Kesin tanı yoksa kırık veya inme şüphesi gözlemle gerekçelendirilir. Bilinmeyen zaman veya ilaç adı uydurulmaz. Devir sırasında yaşam kurtaran bakım durdurulmaz; ekip görevi açıkça devralana kadar süreklilik korunur. Üç veri türü ayrı tutulur: gördüm, kişi söyledi ve olasılık düşünüyorum. Bu ayrım sağlık ekibinin bilginin güvenilirliğini değerlendirmesini kolaylaştırır. Turnike kullanılmışsa eğitimli uygulama bilgisi ve saati, bası veya OED kullanılmışsa bilinen olay sırası aktarılır. Uygulanmayan bir işlem kayda yapılmış gibi eklenmez. 112 iletişiminde açık konum ve yaralı sayısı önemlidir; klinik devir de gereksiz ayrıntı yerine durumu değiştiren bilgiyi öne alır. Mahremiyet bakım amacıyla sınırlı korunur.

Öğrenci dört cümlelik eğitim devri kurar: olay, önemli gözlem, yapılan yardım ve güncel durum.

Yeniden değerlendirme ve bakımın sürekliliği

Ambulans çağrılmış olması kişinin durumunun değişmeyeceği anlamına gelmez. Yanıt, normal solunum, ciddi kanama ve çevre güvenliği yeniden değerlendirilir. Yeni kötüleşme 112'ye bildirilir; gerekli müdahale eğitim sınırında güncellenir. Öğrenci ilk kararı başarılı sayıp kişiyi yalnız bırakmaz. Tek ölçüm veya kısa konuşma sonraki güvenliğin garantisi değildir. İzlem kişinin durumuna göre sürer; bütün olaylar için aynı sabit dakika kuralı icat edilmez. Görev devri açık yapılır. Beklemek sırasında yapılacaklar duruma göre değişir: kanamada etkili basıyı sürdürmek, travmada gereksiz hareketi azaltmak veya solunum kaybında TYD'ye geçmek. Bütün kişilere aynı yan pozisyon uygulanmaz; travma ve agonal solunum kaygıları dikkate alınır. Kişiye sakin ve açıklayıcı bilgi verilir. Ekipman getiren kişinin dönüşünde gözlem sorumluluğu belirsiz kalmaz. Koordinatör değişen bulguyu görev planına aktarır. Kayıt tamamlamak, müdahale sürekliliğini bozan uzun bir kesinti gerekçesi değildir.

Simülasyonda çağrıdan sonraki üçüncü kart kişiyi daha uykulu veya gasping gösterir.

Bütünleşik istasyon: arrest ve OED

Güvenli ortamda yetişkin kişi yanıtsız ve normal olmayan solunum gösteriyorsa erişkin TYD akışı uygulanır. RCUK 2025 erken acil çağrıyı vurgular; Türkiye bağlamında 112 kullanılır. Yardımcı varsa çağrı ve OED getirme görevleri paylaşılırken bası geciktirilmez. Eğitimli ve soluk verebilen kişi önceki haftada çalışılan bası ve soluk döngüsünü sürdürür. Yapamayan kişi uygun bası yardımı verir. Omurga kaygısı yaşamı koruyan gereksinimi otomatik olarak engellemez. OED gelince çıplak göğüste ped yerleşimi cihazın işaretlerine göre yapılır. Birden fazla yardımcı varsa hazırlanırken bası kesintisi azaltılır. Analiz ve şok sırasında kimsenin kişiye temas etmediği doğrulanır; cihaz yönlendirmesi izlenir. Şok önerilmedi ifadesi kişinin normale döndüğünü kanıtlamaz. TYD cihaz istemine göre hemen sürdürülür ve canlılık bulguları yeniden değerlendirilir. Sınıfta yalnız şok vermeyen eğitim OED'si ile manken kullanılır; gerçek öğrenci göğsüne bası uygulanmaz.

İstasyonda bir öğrenci basıyı, diğeri cihazı, üçüncü kişi çağrı ve görev bildirimini yürütür.

Bütünleşik istasyon: kanama ve omurga

Ağır kanama istasyonunda ilk hedef yaşamı tehdit eden kanamayı kontrol etmek ve erken yardım çağırmaktır. Eldeki uygun bariyerle doğrudan etkili bası başlatılır; yalnız güzel görünen pansuman başarı ölçütü değildir. İkinci yardımcı ekipman ve çağrı görevini üstlenirken müdahale kesintisiz sürer. Turnike veya özel hemostatik yöntemler uygun endikasyon, ekipman ve eğitim sınırındadır. Bu haftada yalnız kanamanın fark edilmesi, bası sürekliliği ve gerekçeli yöntem kararı önceki beceriyle bütünleştirilir. Travma istasyonunda kişi uyanık, normal soluyan fakat boyun ağrısı ve yeni uyuşma bildiriyorsa güvenli yerde gereksiz hareket ettirilmez. Rahat ve kararlı boyun konumunu koruması desteklenir; zorla düzeltme uygulanmaz. Hava yolu veya solunum gereksinimi değişirse yaşamı koruyan yaklaşım yeniden değerlendirilir. Öğrenci tek olay etiketine bağlanmaz. Ciltte az kan görünmesi genel durumun iyi olduğunu kanıtlamaz; yanıt, solunum ve yeni bulgular sürekli kararın parçasıdır. Kısa gözlem devirle ilişkilendirilir.

Üç istasyonun ortak çerçevesi güvenlik, çağrı, uygun müdahale, yeniden değerlendirme ve devirdir.

Performansı gerekçesiyle değerlendirmek

Performans değerlendirmesinde güvenli yaklaşma, doğru öncelik, çağrı içeriği, ekip iletişimi ve yeniden değerlendirme ayrı gözlenir. Hız yalnız güvenli doğru eylemle birlikte anlamlıdır. En kısa sürede bitiren grup kritik bir tehlikeyi atlamışsa başarılı sayılmaz. Bu derste gözlem ölçütleri önceden öğrencilere açıklanır. RCUK eğitim kılavuzu biçimlendirici değerlendirme ve kontrol listelerini destekler. Kontrol listesi beceriyi geliştirmek için kullanılır; tek turdan bağımsız klinik yetkinlik sertifikası çıkarılmaz. Kısa geri bildirimde öğrenci hangi gözlemi kullandığını ve neden o eylemi seçtiğini anlatır. Eğitici doğru kararı görünür kılar, bir öncelikli gelişme alanı seçer ve aynı beceriyi yeni kısa turda tekrar ettirir. Tartışma suçlayıcı bir yarışma sonucuna indirgenmez. Ekip rol değiştirerek hem koordinasyon hem müdahale pratiği yapar. Kaynaklı yaklaşım güvenlik için korunur; oyun puanı gerçek hastada başarı veya öğrenmenin kesin yüzdesi diye yorumlanmaz. Öğrenme tekrarla ve sonraki izlemle değerlendirilir.

Hafta sonu öğrenci bir bütünleşik olayı başlangıç, değişiklik ve devir olarak üç aşamada yazar.

Kaynaklar

Resuscitation Council UK · First Aid Guidelines (2025) ↗

Resuscitation Council UK · Adult basic life support Guidelines (2025) ↗

T.C. Sağlık Bakanlığı · Giresun İl Ambulans Servisi Başhekimliği · 112 Arandığında Dikkat Edilmesi ve Yapılması Gerekenler (2017) ↗

Resuscitation Council UK · Education Guidelines (2025) ↗

CDC · National Center on Birth Defects and Developmental Disabilities · Emergency Preparedness for People with Disabilities (2025) ↗

Health and Safety Executive · Moving and handling in health and social care · Managing the risks (2024) ↗

American Red Cross · Muscle, Bone and Joint Injury (t.y.) ↗

Merakın varsa,yerin burada.

Kavramdan uygulamaya

Adım adım hazırlan

Başka hayatları keşfet

Dersini bul. Haftanı seç.

Tanışma ve dönem yol haritası

İlk yardımın kapsamı ve olay yeri güvenliği

Birincil değerlendirme ve güvenli pozisyon

Yetişkinde temel yaşam desteği ve OED

Çocuk ve bebekte temel yaşam desteği

Yabancı cisimle hava yolu tıkanması

Kanamalar, yaralar ve şokun tanınması

Kırıklar, omurga ve yumuşak doku yaralanmaları

Yanıklar, sıcak ve soğukla ilişkili aciller

Bilinç değişikliği, nöbet ve inme

Zehirlenme, alerji ve boğulma

Güvenli taşıma ve bütünleşik senaryolar

Tanışma ve dönem yol haritası

Evde bakımın kapsamı ve hizmet örgütlenmesi

İlk ev ziyareti ve bütüncül değerlendirme

Bakım planı, hedef ve izlem

Hijyen, mahremiyet ve cilt bütünlüğü

Hareket, transfer ve düşmelerin önlenmesi

Beslenme, yutma ve sıvı izlemi

Boşaltım, uyku ve günlük rutinler

İlaç güvenliği ve kronik hastalık izlemi

İletişim, bilişsel sorunlar ve bakım veren

Palyatif bakım ve yaşam sonu gereksinimler

Bütünleşik ev ziyareti ve bakım planı sunumu

Tanışma ve dönem yol haritası

Yeterli ve dengeli beslenme

Enerji dengesi ve beslenme durumunun değerlendirilmesi

Karbonhidratlar ve posa

Proteinler ve doku onarımı

Yağlar ve yağ kalitesi

Vitaminler, mineraller ve destek ürünleri

Su, elektrolitler ve hidrasyon

Besin güvenliği ve mutfak hijyeni

Yaşlılık ve engellilikte beslenme desteği

Kronik hastalıklarda temel beslenme yaklaşımı

Menü değerlendirme ve kanıt okuma atölyesi

Tanışma ve dönem yol haritası

Yaşam boyu gelişim ve araştırma yöntemleri

Gelişim kuramları ve eleştirel karşılaştırma

Doğum öncesi dönem ve erken yaşam

Bebeklikte hareket, dil ve bağlanma

Erken çocuklukta oyun ve duygu düzenleme

Okul çağında öğrenme ve benlik

Ergenlikte kimlik ve karar verme

Genç ve orta yetişkinlikte roller

Yaşlılıkta biliş, uyum ve toplumsal katılım

Engellilik, gelişim ve aile desteği

Kayıp, yas ve yaşam öyküsü

Tanışma ve dönem yol haritası

Homeostaz ve vücudun organizasyonu

Hücre zarı, taşınma ve elektriksel potansiyel

Sinir sistemi ve sinaptik ileti

Kas kasılması ve hareketin kontrolü

Kan, hemostaz ve bağışıklık

Kalp döngüsü, debi ve kan basıncı

Solunum mekaniği ve gaz alışverişi

Böbrek, sıvı dengesi ve asit baz

Endokrin düzenleme ve metabolik kontrol

Sindirim, emilim ve enerji metabolizması

Üreme fizyolojisi ve sistemlerin birlikte çalışması

Tanışma ve dönem yol haritası

Sağlık, hastalık ve korunma düzeyleri

Belirti, bulgu ve sistematik gözlem

Yaşam bulguları ve ölçümün güvenilirliği

Hücre hasarı, inflamasyon ve enfeksiyon

Solunum ve dolaşım sorunlarının tanınması

Diyabet, sıvı kaybı ve metabolik sorunlar

Sindirim ve üriner sistem yakınmaları

Nörolojik durumlar ve işlev değişimi

Kas iskelet, cilt ve ağrı

Ruhsal sağlık ve bakım iletişimi

Çoklu hastalık ve bakımın bütünleştirilmesi

Tanışma ve dönem yol haritası

Uygulama güvenliği, onam ve el hijyeni

İletişim ve işlevsel gözlem görüşmesi

Merakın varsa,
yerin burada.