WEBVTT

NOTE Bölüm sınırları gerçek ses sürelerinden ölçülür; bölüm içi altyazı zamanları yaklaşık eşlemedir.

1
00:00:00.000 --> 00:00:09.552
EG Campus. Sağlık, Hastalık ve Bütüncül Bakımın Temelleri. Bu kayıt, mevcut kaynaklı bölüm metninin bilgisayarın Türkçe sentetik sesiyle

2
00:00:09.552 --> 00:00:19.104
okunmasıdır. İnsan konuşmacı kaydı değildir. Çalışma hedefleri. Bu bölümde Sağlığın bedensel, ruhsal ve sosyal boyutlarını aynı örnekte ayrı

3
00:00:19.104 --> 00:00:28.655
verilerle açıklar.. Belirti, bulgu ve yorumu verilen bir senaryoda doğru sınıflandırır.. İşlev, etkinlik, katılım ve çevresel koşulların farklı

4
00:00:28.655 --> 00:00:38.207
sorulara yanıt verdiğini gerekçelendirir.. Kişinin hedefi, anlaşılır bilgi ve öğrenme kanıtı arasında gerekçeli bağ kurar.

5
00:00:38.207 --> 00:00:47.519
Sağlığı yalnız bir tanı listesiyle açıklayamayız. Sağlık konusunu öğrenirken ilk soru “Bu kişide hangi hastalık var?” olabilir; fakat

6
00:00:47.519 --> 00:00:56.832
bakımın bütününü bu soru açıklamaz. WHO'nun kurucu metni sağlık düşüncesini bedensel, ruhsal ve sosyal boyutları birlikte ele alacak

7
00:00:56.832 --> 00:01:06.144
biçimde genişletir. Bir hastalığın bulunmaması, kişinin kendisini iyi hissettiği veya yaşamındaki bütün işlevleri rahatça sürdürebildiği anlamına gelmez. Tersinden,

8
00:01:06.144 --> 00:01:15.456
uzun süren bir sağlık durumuyla yaşayan bir kişi anlamlı ilişkilerini, öğrenmesini ve günlük kararlarını sürdürebilir. Burada amaç kişiyi

9
00:01:15.456 --> 00:01:24.768
sağlıklı–sağlıksız diye iki kutuya yerleştirmek değildir. Amaç, hangi boyutta neyin bilindiğini ve neyin ayrıca sorulması gerektiğini belirlemektir. Tanı

10
00:01:24.768 --> 00:01:34.081
bilgisi, kişinin anlattığı deneyim ve yaşadığı çevre aynı kartın farklı alanları gibi düşünülmelidir; biri diğerinin yerine yazılamaz. Bir

11
00:01:34.081 --> 00:01:43.393
kavram haritası kurarken her alan için somut bir örnek seçmek, tanımı ezberlemekten daha açıklayıcıdır.

12
00:01:43.393 --> 00:01:52.211
Hastalık bilgisi ile kişinin deneyimini ayırmak. Bir ders kitabı hastalığı adlandırırken vücuttaki yapı veya işlev değişikliklerini sınıflandırabilir. Kişi

13
00:01:52.211 --> 00:02:01.029
ise gününün nasıl geçtiğini, neyin zorlaştığını, neyin önemli olduğunu ve hangi desteğin işine yaradığını anlatır. Bu iki bilgi

14
00:02:01.029 --> 00:02:09.847
türü birbirini tamamlar; aynı şeyi ölçmez. Kurgu bir örnekte aynı tanıya sahip iki kişinin biri derslerine devam ederken

15
00:02:09.847 --> 00:02:18.666
diğeri ulaşım sorunu nedeniyle evden çıkamayabilir. Farkın bütününü hastalık adına bağlamak, çevre ve katılım bilgisini kaybettirir. Öğrencinin burada

16
00:02:18.666 --> 00:02:27.484
yapacağı iş yeni bir tanı önermek değil, bilgi katmanlarını ayrı cümlelerde tutmaktır: “Kayıtta şu sağlık durumu yer alıyor”,

17
00:02:27.484 --> 00:02:36.302
“Kişi şu güçlüğü ifade ediyor”, “Şu çevresel koşul bildiriliyor.” Bu ayrım belirsizliği görünür kılar. Ayrıca kişiyi tanısının temsilcisi

18
00:02:36.302 --> 00:02:45.120
gibi görme hatasını azaltır; başka biri hakkındaki deneyimi bu kişiye otomatik aktarmamayı sağlar.

19
00:02:45.120 --> 00:02:53.814
Belirti, bulgu ve yorum aynı satıra yazılmaz. Belirti, kişinin yaşadığı ve anlattığı deneyimdir; ağrı veya bulantı anlatımı buna

20
00:02:53.814 --> 00:03:02.507
örnektir. Bulgu ise gözlenebilen ya da bir ölçüm, muayene veya testle ortaya konabilen bilgidir. NCI sözlüğündeki bu ayrım,

21
00:03:02.507 --> 00:03:11.201
bilginin nasıl elde edildiğini açıkça söylemeye yardım eder. “Kişi yorulduğunu söyledi” ile “kişi otururken iki dakika sessiz kaldı”

22
00:03:11.201 --> 00:03:19.894
birbirinin eş anlamlısı değildir. Birincisi öz bildirim, ikincisi sınırları belirli bir gözlemdir. “Depresyonda” gibi bir yorum ise bu

23
00:03:19.894 --> 00:03:28.588
iki kısa veriden kesin olarak çıkarılamaz. Kayıt örneğini üç sütunla inceleyin: verinin kaynağı, doğrudan söylenen veya gözlenen şey,

24
00:03:28.588 --> 00:03:37.281
yorum için eksik kalan bilgi. Öznel olması, belirtinin önemsiz veya gerçek dışı olduğu anlamına gelmez. Nesnel bir ölçümün

25
00:03:37.281 --> 00:03:45.975
bulunması da her yorumun kesin olduğunu göstermez. İyi bir öğrenme cümlesi hem kaynağı hem sınırlılığı korur.

26
00:03:45.975 --> 00:03:54.960
İşlev, etkinlik ve katılım: üç farklı soru. Bir kişinin vücut işlevini, bir işi yapma durumunu ve yaşam içindeki

27
00:03:54.960 --> 00:04:03.946
katılımını aynı başlıkta toplamak açıklamayı zayıflatır. WHO'nun ICF çerçevesi sağlıkla ilişkili alanları kişinin bulunduğu bağlamla birlikte düşünür. Kavramsal

28
00:04:03.946 --> 00:04:12.932
bir örnekte el hareketi, bir düğmeyi açma işi ve arkadaşlarla bir etkinliğe katılma ayrı düzeylerde ele alınabilir. Öğrenme

29
00:04:12.932 --> 00:04:21.918
amacıyla bu üç soruyu sorun: “Hangi yapı veya işlev konuşuluyor?”, “Hangi somut görev konuşuluyor?”, “Kişinin hangi yaşam alanına

30
00:04:21.918 --> 00:04:30.904
katılımı konuşuluyor?” Bu soruların yanıtları aynı olmak zorunda değildir. Bir görevin daha kolay yapılması, kişinin istediği etkinliğe mutlaka

31
00:04:30.904 --> 00:04:39.890
katıldığı anlamına gelmez. Bu nedenle bir değişikliğin sonucunu değerlendirirken başlangıçta seçilen hedefe dönmek gerekir. Sınıfta hazırlanan kavram kartı

32
00:04:39.890 --> 00:04:48.876
klinik ICF kodlaması yapmaz; düzeyleri birbirine karıştırmadan açıklama becerisini geliştirir.

33
00:04:48.876 --> 00:04:57.784
Çevrenin rolünü görünür kılmak. Sağlıkla ilişkili davranışları yalnız “istekli” veya “isteksiz” diye açıklamak kolaydır, fakat çoğu kez yetersizdir.

34
00:04:57.784 --> 00:05:06.693
WHO sosyal belirleyicileri insanların yaşam koşulları ve kaynaklarla ilişkili etkenler olarak ele alır. Ulaşım, barınma, gelir, eğitim olanakları

35
00:05:06.693 --> 00:05:15.602
ve anlaşılır bilgiye erişim, kişinin seçeneklerini etkileyebilir. Bu, bütün kişiler için tek bir neden bulduğumuz anlamına gelmez. Kurgu

36
00:05:15.602 --> 00:05:24.511
bir öğrenci uygulamaya üç gün giremediyse önce internet erişimi ve cihaz paylaşımı gibi olası koşulları soru olarak yazın;

37
00:05:24.511 --> 00:05:33.419
bunları olmuş olay gibi kaydetmeyin. Aynı gözlenen sonuç farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Sağlık eğitiminde çevreyi düşünmek, kişisel sorumluluğu

38
00:05:33.419 --> 00:05:42.328
silmek değildir; mevcut seçeneklerin hangi koşullarda kullanılabildiğini anlamaya çalışmaktır. Bir açıklama hazırlanırken “bildiğimiz çevre bilgisi” ile “henüz doğrulamadığımız

39
00:05:42.328 --> 00:05:51.237
olası etken” ayrı tutulmalıdır.

40
00:05:51.237 --> 00:06:00.257
Kişi merkezli yaklaşımın bir konuşmadaki karşılığı. Kişi merkezli düşünme, yalnız nazik konuşmak veya bir formun bütün kutularını doldurmak

41
00:06:00.257 --> 00:06:09.277
değildir. WHO'nun çerçevesi kişinin ve toplumun gereksinimlerini, tercihlerini ve katılımını hizmetlerin merkezinde düşünür. Sınıf için tasarlanmış bir konuşmada

42
00:06:09.277 --> 00:06:18.296
bunun karşılığı önce kişinin önem verdiği hedefi öğrenmektir. Örneğin öğretim etkinliği yazılı anlatım üzerinden hazırlanmışsa “Metni nasıl çalışmak

43
00:06:18.296 --> 00:06:27.316
sizin için daha uygun?” sorusu, varsayıma dayalı bir yöntemi önleyebilir. Ardından seçenekler anlaşılır biçimde açıklanır ve kişi düşündüğünü

44
00:06:27.316 --> 00:06:36.336
söylemeye davet edilir. Her tercih her durumda uygulanabilir olmayabilir; bu nedenle neyin mümkün olduğu ve hangi bilginin henüz

45
00:06:36.336 --> 00:06:45.356
bulunmadığı açıkça söylenir. Kişi merkezli olmak bilimsel bilgiyi veya görev sınırını bırakmak değildir. Öğrencinin kavramsal görevi, standart bir

46
00:06:45.356 --> 00:06:54.376
hedef ile kişiye uygun iletişim yolunun birlikte kurulabileceğini göstermektir.

47
00:06:54.376 --> 00:07:03.219
Sağlık bilgisini bulmak, anlamak, değerlendirmek, kullanmak. Bir bağlantıyı açmak öğrenmenin başlangıcıdır; bağlantının içeriğini uygun biçimde kullanmak ayrı beceriler

48
00:07:03.219 --> 00:07:12.062
ister. WHO sağlık okuryazarlığını bilgiye erişme, anlama, değerlendirme ve kullanma üzerinden ele alır; kurumların sunduğu dil ve kaynakların

49
00:07:12.062 --> 00:07:20.904
da rolünü vurgular. Bir kavram metnini çalışırken önce ana iddiayı tek cümleyle yazın. Sonra dayanağın ne olduğunu, hangi

50
00:07:20.904 --> 00:07:29.747
gruba veya bağlama ilişkin konuştuğunu ve iddianın sınırını sorun. Son aşamada öğrendiğiniz kavramın belirli bir eğitim örneğine nasıl

51
00:07:29.747 --> 00:07:38.590
uygulanacağını açıklayın. Bir sayfanın kurumsal görünmesi her cümlenin aynı kanıt düzeyine sahip olduğunu göstermediği gibi, sizin anlamamış olmanız

52
00:07:38.590 --> 00:07:47.433
da tek başına bir kişisel başarısızlık değildir. Daha sade dil, terim açıklaması veya farklı bir gösterim gerekebilir. Öğrenme

53
00:07:47.433 --> 00:07:56.276
ortamının işi de anlaşılabilir ve erişilebilir seçenekler sunmaktır.

54
00:07:56.276 --> 00:08:05.165
Bir bakım örneğini gerekçeli bilgi zincirine dönüştürmek. Özgün bir çalışma kâğıdında dört satır kullanın: durum, veri, öğrenme hedefi

55
00:08:05.165 --> 00:08:14.054
ve gerekçe. Durum satırı kurgu kişinin bağlamını tanımlar; veriye yeni bilgi eklemez. Veri satırı yalnız senaryoda gerçekten verilen

56
00:08:14.054 --> 00:08:22.943
şeyleri içerir. Öğrenme hedefi, kişinin anlattığı gereksinimle ilişkili açık bir kazanımdır. Gerekçe ise hedef ile seçilen açıklama veya

57
00:08:22.943 --> 00:08:31.832
öğrenme etkinliği arasındaki bağı kurar. Örneğin kişi tıbbi terimleri anlamadığını bildiriyorsa yalnız daha fazla aynı metni vermek yerine

58
00:08:31.832 --> 00:08:40.722
anlaşılır sözcüklerle kavramı açıklama seçeneği değerlendirilir. Sonra “Bu kavramı kendi örneğinizle nasıl anlatırsınız?” diye öğrenme gözlenebilir. Bu kâğıt

59
00:08:40.722 --> 00:08:49.611
bir klinik bakım planının yerini almaz. Sınıftaki değeri, öğrencinin verdiği kararın dayanağını görünür kılmasıdır. Gerekçe açık değilse doğru

60
00:08:49.611 --> 00:08:58.500
seçilmiş gibi görünen bir etkinliğin neden yararlı olacağını değerlendirmek de zorlaşır.

61
00:08:58.500 --> 00:09:08.283
Sonucu başlangıçtaki soruyla karşılaştırmak. Öğrenme değerlendirmesinde “Etkinlik bitti” ile “Kazanım oluştu” ayrı sonuçlardır. Bu ünitenin hedefi kavramlar arasındaki

62
00:09:08.283 --> 00:09:18.065
ayrımı açıklamaksa, yalnız metni açma süresi yeterli kanıt değildir. Öğrenciden yeni bir örnekte belirtiyi, bulguyu ve yorumu ayırması

63
00:09:18.065 --> 00:09:27.848
istenebilir. Yanıtın gerekçesi, ezberlenen sözcükten daha fazla bilgi verir. Önce hedefe uygun bir görev seçin; sonra gözlenen yanıtı

64
00:09:27.848 --> 00:09:37.630
ölçütünüzle karşılaştırın. Yanlış yanıtı kişiye yapıştırılan bir etiket olarak kullanmayın. Hangi ayrımın karıştığını bulup kısa bir yeniden açıklama

65
00:09:37.630 --> 00:09:47.413
hazırlayın. Örneğin belirtiyi “ölçülmeyen bilgi” diye tanımlayan öğrenciye, belirtinin kişinin deneyimiyle ilgili olduğunu ve önemini açıklamak gerekir. İkinci

66
00:09:47.413 --> 00:09:57.196
örnekte aynı ayrımı yapabilmesi, açıklamayı başka bir duruma taşıyabildiğine dair sınırlı ama somut bir öğrenme kanıtıdır.

67
00:09:57.196 --> 00:10:06.418
Bütüncül düşünmek, her konuda kesin konuşmak değildir. Bütüncül yaklaşım çok sayıda etkeni birlikte düşünür; bilinmeyenleri doldurmak için tahminde

68
00:10:06.418 --> 00:10:15.641
bulunma yetkisi vermez. Kurgu bir örnekte hem bedensel yakınma hem sosyal güçlük geçiyorsa bunların ilişkisini araştırılabilir soru olarak

69
00:10:15.641 --> 00:10:24.863
yazmak gerekir. “Sosyal sorun hastalığa neden oldu” şeklindeki kesin bir cümle, verilen bilgiyi aşabilir. Bu nedenle açıklamada üç

70
00:10:24.863 --> 00:10:34.086
işaret kullanmak yararlıdır: doğrudan veri, olası ilişki ve ek bilgi gereksinimi. Bir ilişki olasılığını belirtmek ile onu kanıtlanmış

71
00:10:34.086 --> 00:10:43.308
neden ilan etmek arasındaki fark üniversite düzeyinde düşünmenin parçasıdır. Kapsamlı öğrenme yalnız daha çok terim kullanmak değildir; terimler

72
00:10:43.308 --> 00:10:52.531
arasındaki bağı kurarken çıkarımın sınırını korumaktır. Çalışma sonunda kendi açıklamanızı kontrol edin: Kişinin deneyimine yer verdiniz mi, çevreyi

73
00:10:52.531 --> 00:11:01.753
varsaymadan düşündünüz mü, bilginin kaynağını söylediniz mi ve hedefle sonucu ilişkilendirdiniz mi?

74
00:11:01.753 --> 00:11:10.102
Gerekçeli örnek 1. Kurgu iki öğrenci aynı uzun süreli sağlık durumu ile yaşıyor. Biri kütüphanede rahat çalışırken diğeri

75
00:11:10.102 --> 00:11:18.451
uygulamaya ulaşmak için bir aile üyesinin telefonunu bekliyor. Bir arkadaş bu farkı yalnız öğrencinin isteğine bağlıyor. İki doğrulanmış

76
00:11:18.451 --> 00:11:26.800
veri, bir araştırılacak soru ve bir uygun öğrenme uyarlaması yaz. Sağlık durumunun aynı olması yaşam koşullarının aynı olduğunu

77
00:11:26.800 --> 00:11:35.148
göstermez. Senaryoda telefon paylaşımı verilmiştir; isteksizlik verilmemiştir. Çalışmanın hangi saatlerde ve hangi biçimde erişilebilir olduğu sorulabilir. Önce kişinin

78
00:11:35.148 --> 00:11:43.497
tercihi öğrenilip erişilebilir metin veya çevrimdışı çalışma seçeneği açıklanabilir. Sonuç yalnız bağlantı sayısıyla değil, seçilen kazanıma uygun görevle

79
00:11:43.497 --> 00:11:51.846
değerlendirilir.

80
00:11:51.846 --> 00:12:00.752
Gerekçeli örnek 2. Kurgu kişi “Bugün kendimi yorgun hissediyorum” diyor. Bir gözlemci görüşme sırasında kişinin yanıt vermeden önce

81
00:12:00.752 --> 00:12:09.658
duraksadığını kaydediyor. Öğrenci notuna “Kişi depresyondadır” yazıyor. Üç cümleyi sınıflandır ve son cümlenin yerine kapsamı koruyan bir ifade

82
00:12:09.658 --> 00:12:18.564
kur. Yorgunluk anlatımı belirtilen öznel deneyimdir; duraksama görüşmedeki somut gözlemdir. Tanı cümlesi bu iki kısa verinin kanıtlamadığı bir

83
00:12:18.564 --> 00:12:27.471
yorumdur. “Kişi yorgunluk bildirdi; görüşmede yanıtlar arasında duraksama gözlendi; bu gözlem tek başına ruhsal durum tanısı göstermez” ifadesi

84
00:12:27.471 --> 00:12:36.377
kaynak ve sınırı korur. Yeni bir tanı veya tedavi önermek bu etkinliğin amacı değildir.

85
00:12:36.377 --> 00:12:43.091
Sık karıştırılan nokta. Hastalık tanısı yoksa bütün sağlık boyutları olumludur. Düzeltme: Bir tanının bulunmaması kişinin ruhsal, sosyal ve

86
00:12:43.091 --> 00:12:49.805
günlük yaşamla ilişkili bütün deneyimini açıklamaz.

87
00:12:49.805 --> 00:12:56.599
Kendini kontrol et. Bölümü kendi cümlelerinle anlat. Sonra EG Campus bölümündeki soruları çöz, gerekçeni açıklamalarla karşılaştır. Kaynakça ve

88
00:12:56.599 --> 00:13:03.393
soru çözümleri bölüm sayfasında bulunur.